تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ارْجِعُوا إِلى أَبِيکُمْ فَقُولُوا يا أَبانا إِنَّ ابْنَکَ سَرَقَ وَ ما شَهِدْنا إِلاَّ بِما عَلِمْنا وَ ما کُنَّا لِلْغَيْبِ حافِظِينَ (81)
مهتر و بزرگترشان گفت:
ارْجِعُوا إِلى أَبِيکُمْ: چون حال چنين است برگرديد نزد پدر. فَقُولُوا يا أَبانا:
پس بگوئيد اى پدر ما. إِنَّ ابْنَکَ سَرَقَ: بدرستى که پسر تو بنيامين دزديده صاع ملک را به حسب ظاهر. در قرائت شاذ «سرق» مجهول (اى نسب الى السّرقة) يعنى: او را دزد کردند و بر او تهمت دزدى نهادند. وَ ما شَهِدْنا إِلَّا بِما عَلِمْنا: و ما شهادت ندهيم نزد تو به اين سرقت مگر به آنچه گواه هستيم و مشاهده نموديم اينکه صاع به حسب ظاهر از بار او بيرون آمد. به اين کلام مبين شود که ايشان قاطع نبودند به دزدى او، يا شهادت نداديم ما نزد ملک مصر اينکه سارق استرقاق شود مگر به آنچه علم داشتيم از حکم و نمى‌دانيم که بنيامين دزديده يا نه الا آنکه پيمانه نزد او يافت شد، پس حکم شد به سرقت او در ظاهر اين را وقتى گفتند که يعقوب فرمود: ملک نمى‌دانست که سارق استرقاق شود، بلکه به قول شما عالم گشت.
وَ ما کُنَّا لِلْغَيْبِ حافِظِينَ: و ما علم غيب ندانيم و نمى‌دانستيم وقتى که درخواست نموديم فرستادن بنيامين را که امر او به اينجا کشد، و اين واقعه روى دهد و ما قصد خير داشتيم، چنانچه اين را مى‌دانستيم، هرآينه او را نمى‌برديم يا ما سرّ اين امر را نمى‌دانستيم و ندانيم سرقت نموده يا دروغ بدو بستند و ما تو را به آنچه مشاهده نموديم خبر دهيم. ابن عباس گويد: «1» به لغت «حمير» مراد شب است و معنى آنکه ما در شب نگهبان او نبوديم و قصدشان به اين کلام آن بود که او شب دزديده و ايشان خواب بوده‌اند.
«1» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 257.
جلد 6 - صفحه 273