اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ارجِعُوا إِلي أَبِيکُم فَقُولُوا يا أَبانا إِن‌َّ ابنَک‌َ سَرَق‌َ وَ ما شَهِدنا إِلاّ بِما عَلِمنا وَ ما کُنّا لِلغَيب‌ِ حافِظِين‌َ (81)
شما برگرديد برويد بسوي پدرتان پس بگوئيد اي پدر ما بدرستي که پسر تو إبن يامين دزدي کرد و ما شهادت نميدهيم الّا بآنچه دانا شديم که صواع ملک را در بار او يافتند و بيرون آوردند و ما ديگر از باطن اينکه عمل که بر ما غيب است حافظ و مطلع نيستيم که حقيقة دزدي بوده يا بهانه بوده که او را نگاه دارند ارجِعُوا إِلي أَبِيکُم گويند اينکه کلام همان روبيل که بزرگ آنها است بود خطاب بنه نفر ديگر که برادرانش بودند که شما مصر نمانيد و برگرديد بمدين شهر خود و اينکه حمل‌هاي طعام را ببريد براي مدين که شدت احتياج دارند
جلد 11 - صفحه 253
پس خدمت پدرتان برسيد فَقُولُوا يا أَبانا إِن‌َّ ابنَک‌َ سَرَق‌َ و چون احتمال سرقت در إبن يامين بسيار بعيد است و حضرت يعقوب تصديق نميکرد گفتند وَ ما شَهِدنا إِلّا بِما عَلِمنا نظر به اينکه ملک بسيار بما محبت کرد و احترام گذاشت و ضيافت کرد و مخصوصا با إبن يامين هم خوراک شد ما هم بعيد ميدانيم لذا ما شهادت نميدهيم الا بآنچه مشاهده کرديم که صواع ملک را از حمل إبن يامين بيرون آوردند بعد از آني که تمام ما و قافله که با ما بودند تفتيش کردند و آخر کار حمل او را باز کردند و استخراج کردند.
وَ ما کُنّا لِلغَيب‌ِ حافِظِين‌َ زيرا احتمال ميرود که اينکه يک بهانه و تمهيدي باشد که او را نگاه دارند يا خود إبن يامين ميخواسته نزد ملک بماند يا ملک ميخواسته او را نگاه دارد سر مطلب معلوم نيست.
تنبيه- از اينکه جمله استفاده ميشود که کليه امور يک ظاهري دارد که مشاهده عموم است و ما هم مکلف بهمان ظاهر هستيم و يک باطني دارد که بر عموم مخفي است مثلا اشخاصي که شهادتين ميگويند ما مأموريم حکم اسلام بر آنها بار کنيم و لو باطنا منافق باشند تا مادامي که نفاق آنها ظاهر نشود اشخاصي که ظاهر الصلاح هستند معامله عدالت کنيم و لو باطنا فاسق باشند قرآن مجيد ظواهرش حجت است و لو بواطن آن مخفي و تأويل و تفسيرش برأي جايز نيست مگر از اهل بيت عصمت و طهارت برسد افعال الهي هم داراي دو جنبه است بسا ظاهرش نعمت است مثل دولت و ثروت و عزّت و رياست و بطور کلي اقبال دنيا و در باطن عين عقوبت و بلاء است و بسا بر عکس فقر، ذلّت، مرض، صورت ظاهرش بلا است و در باطن عين تفضل و عنايت است و علام الغيوب از ظاهر و باطن هر چيزي مطلع است و کساني که از جانب او افاضه علم غيب بآنها شده باشد و افعال ائمه عليهم السّلام از اينکه باب است آنها مأمور بظاهر هستند نه بباطن و لو اينکه از باطن
جلد 11 - صفحه 254
خبر داشته باشند و اينکه بحث طولانيست فعلا موقعيت ندارد.