تى برادران، پيراهن آغشته به خون يوسف را با ظاهرى غمگين و گريان حضور پدر آوردند و گفتند: يوسف را گرگ خورد. حضرت يعقوب گفت: «بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ» يعنى نفس شما اين کار را در چشم شما زيبا جلوه داده است و من صبر جميل مى‌کنم. در اينجا نيز که دو فرزندش (بنيامين وپسر بزرگتر) از او جدا شده‌اند، همين جمله را تکرار مى‌کند. شايد اين سؤال مطرح شود در ماجراى يوسف برادران توطئه و خيانت کردند، ولى در ماجراى بنيامين اين مسايل نبود، پس چرا کلام يعقوب در هر دو مورد يک لحن و يک عبارت است؟ «بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمِيلٌ»
تفسيرالميزان اينگونه پاسخ مى‌دهد: يعقوب مى‌خواهد بگويد دورى اين دو برادر نيز دنباله حرکت قبلى شما نسبت به يوسف است. يعنى تمام اين صحنه‌ها، دنباله همان کار زشت شماست. ممکن است گفته شود که مراد يعقوب اين است که شما در اينجا هم خيال مى‌کنيد بى‌تقصيريد و کارتان خوب بوده است، ولى شما مقصّريد زيرا: اوّلًا: چرا با ديدن پيمانه در بار برادرتان او را سارق دانستيد؟ شايد کس ديگرى اين پيمانه را در بار گذاشته بود؟ ثانياً: چرا زود برگشتيد؟ بايد تحقيق مى‌کرديد. ثالثاً چرا کيفر سارق را گروگان قرار داديد؟ «1»
امّا سخن صاحب الميزان مناسب‌تر است، چون پيدا شدن پيمانه در بار بنيامين، براى عموم مردم سبب علم به دزدى مى‌شود و ماندن برادر بزرگتر در مصر نيز براى پيگيرى کار يا جلب
«1». تفسير نمونه.
جلد 4 - صفحه 265
عواطف و رحم بود و کيفرى هم که ذکر شده، مجازات سارق در منطقه آنان بوده است.
بنابراين در هيچ يک از سه مسئله، جلوه نفسانى نبود تاگفته شود: «بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ»
صبر، گاهى از روى ناچارى و بيچارگى است، چنانکه اهل دوزخ مى‌گويند: «سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا» صبر کردن و يا جزع کردن براى نجات ما اثرى ندارد. و گاهى صبر آگاهانه و داوطلبانه و تسليم رضاى خداوند است که چهره اين صبر در هر جايى با يک عنوان مطرح است؛ صبر در ميدان جهاد، شجاعت است. صبر در دنيا، زهد است. صبر در برابر گناه، تقواست. صبر در برابر شهوت، عفّت است و صبر در برابر مال حرام، ورع است.
تزيين و زيبانمايى زشتى‌ها، گاهى توسّط شيطان؛ «وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ» «1»، گاهى به وسيله‌ى زرق و برق دنيا؛ «حَتَّى إِذا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّيَّنَتْ» «2» و گاهى توسّط نفس انسان است. «سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ»