تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ قالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَوْ لا أَنْ تُفَنِّدُونِ (94)
و بروايت حضرت صادق عليه السّلام «2» ده روز راه بود، يهودا از غايت شعف و شادى نصفى از يک نان خورده به سرعت تمام خود را به حوالى کنعان رسانيد.
«1» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 262.
«2» تفسير منهج الصادقين ج 5 ص 76.
جلد 6 - صفحه 291
وَ لَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ: و زمانى که کاروان از مصر جدا و خارج شد و متوجه کنعان گرديد، باد صبا از حق تعالى اجازه خواست بوى پيراهن يوسف به مشام يعقوب عليه السّلام رسانيد، و لذا نسيم صبا باعث دلگشائى مهمومين است، و شعرا مژده بشارت را به باد صبا اسناد داده.
چون بوى يوسف به مشام يعقوب رسيد: قالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ:
گفت پدرشان يعقوب جمعى را که حاضر بودند از اولادان، بدرستى که من مى‌يابم بوى يوسف را. يعقوب چون بوى يوسف را يافت، مضطرب شده گفت:
بوى آشنا مى‌شنوم. گفتند: چه بوئى مى‌شنوى؟ گفت: بوئى که اگر بگويم مرا ملامت مى‌کنيد. اصرار کردند، گفت: بوى يوسف را مى‌يابم و استشمام کنم.
لَوْ لا أَنْ تُفَنِّدُونِ: اگر مرا به سفاهت و نقصان عقل نسبت ندهيد و نگوئيد که پير شده و به سن خرافت رسيده. حاصل آنکه اگر مرا به سستى رأى ملامت نکنيد، هر آينه تصديق من نمائيد در آنچه مى‌گويم.
تنبيه: وصول رائحه از مسافت بعيده هشتاد فرسخ، هر آينه خارق عادت و معجزه باشد براى يعقوب يا يوسف که ذات احديت الهى به قدرت کامله ظاهر گرداند. يا آنکه چون پيراهن جامه بهشتى بود، به محض خروج از بدن يوسفى، رائحه طيبه آن فضاى عالم را معطر و به مشام يعقوب رسيد، دانست بوى بهشتى در دنيا نباشد مگر از جامه که او تعويذ يوسف نموده بود. و چون مدت محنت منقضى و وقت فرح و روح باز آمد، خداى تعالى بوى يوسف را از مسافت بعيده به مشام يوسف رسانيد، لکن نظر به حکمت و مصلحت الهيه منع فرمود رسيدن خبر يوسف را به او با نزديکى دو شهر در مدت هشتاد سال، و هيچ استبعادى نخواهد بود.