اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا يا أَبانَا استَغفِر لَنا ذُنُوبَنا إِنّا کُنّا خاطِئِين‌َ (97)
گفتند پسران يعقوب اي پدر بزرگوار ما طلب مغفرت کن بر ما گناهان ما را محققا ما بوديم خطاکاران.
قالُوا يا أَبانَا استَغفِر لَنا ذُنُوبَنا مسئله استغفار با توبه از گناه فرق دارد توبه مختص بفاعل ذنب است که حقيقة بين خود و خداوند پشيمان شود که فرمود
التائب من الذنب کمن لا ذنب له
و فرمود
کفي في التوبة الندم.
و لکن استغفار دعاء است بمعني طلب مغفرت و مغفرت پرده پوشي است و غفران الهي آنست که از نامه عمل محو ميفرمايد و تبديل ميکند بحسنات و از نظر ملائکه حفظه و کتبه محو ميکند و در قيامت هم اظهار نميکند و البته دعاء ديگران سريع الاجابه در حق مذنب است بخصوص اگر داعي مقرب درگاه الهي باشد و اقرب در اينکه درگاه انبياء ثم الاولياء ثم الامثل فالامثل هستند ثم الملائکة المقربين بالاخص اگر مراعات شرائط دعاء بشود از حيث مکان و زمان و ساعات استجابت دعاء و بهترين ساعات وقت سحر است بالاخص در قنوت وتر که گفتند چهل مؤمن را طلب مغفرت کنيد و بهترين ايام و ليالي شب و روز جمعه است و بهترين شهور شهر رمضان و بهترين اماکن مساجد و مشاهد مشرفه و بهترين حالات حال تضرع و بکاء و با طهارت و تعقيب فرائض و غير ذلک من الشرائط.
و تعبير بذنوبنا بنحو جمع دلالت دارد بر جميع گناهان زيرا جمع مضاف دلالت بر عموم دارد و گناهان آنها در حق يوسف و يعقوب بسيار بود و مخصوصا
جلد 11 - صفحه 276
ظلم بدو پيغمبر خدا بعلاوه قطع رحم و ظلم بپدر و برادر لذا گفتند إِنّا کُنّا خاطِئِين‌َ خطاء در اينجا مقابل عمد نيست که اشتباه باشد چنانچه در باب قتل عنوان دارند قتل عمد و قتل خطاء و شبه عمد و شبه خطاء بلکه مراد تجاوز از حدّ خود و متابعت هواي نفس و مخالفت اوامر الهي و ارتکاب معاصي است که از روي جهالت و حماقت مرتکب شوند و مستحق عقوبت و عذاب شوند. و بعبارت ديگر خطاء مقابل با صواب است فلاني مصيب و فلاني مخطئ است و لذا مذهب شيعه را مخطئه گويند که ممکن است ادله اجتهاديه بر خلاف واقع باشد لذا گفتند للمصيب اجران و للمخطئ اجر واحد بخلاف عامه که منکر احکام واقعيه هستند و حکم را تابع رأي مجتهد و حاکم ميدانند و آنها را مصوبه گفتند حتي نقل کردند که شخصي را در همدان بيّنه اقامه شد بر موت او و حاکم حکم کرد او را گرفتند غسل و کفن و نماز گذاردند هر چه صدا ميزد من زنده‌ام ميگفتند حاکم حکم بموت تو کرده بايد تو را دفن کنيم و اموالت را بين ورثه تقسيم کنيم و تو را مرده پنداريم.