تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلى يُوسُفَ آوى إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ وَ قالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِينَ (99)
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلى يُوسُفَ: پس چون داخل شدند بر يوسف. بنا بقولى دويست راحله با ما يحتاج، يوسف براى پدر به توسط بشير فرستاده بود و تمام خانواده حرکت و يوسف هم با سلطان مصر و چهارده هزار سوار و کليّه اهل مصر بيرون آمدند. يعقوب تکيه بر يهودا و حرکت، چون نظر بشوکت و جلال و ازدحام مردم نمود به يهودا گفت: اين فرعون مصر است؟ يهودا گفت: پسر تو يوسف باشد، يعقوب سبقت سلام نموده گفت: (السّلام عليک يا مذهب الاحزان).
در کتاب النبوه و تفسير برهان ابن بابويه از هشام بن سالم از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده: چون يعقوب نزديک مصر رسيد و يوسف به استقبال بيرون آمد، پدر را ديد، قصد پياده شدن را نمود براى تجليل پدر. پس نظر به شوکت شاهى خود و پياده نشد. چون يعقوب سلام کرد، جبرئيل نازل بر يوسف که خداوند جل جلاله فرمايد چه چيز تو را منع کرد فرو شوى براى بنده صالح من؟ دست خود را باز کن، باز کرد، از ميان انگشتانش نورى خارج شد، پرسيد؛ جبرئيل گفت: نور نبوت از صلب تو بيرون رفت به جهت عقوبت ترک خضوع براى پدر. «1» اين حديث شريف عظمت شأن پدر را مبيّن و ترتب عقوبت را بر ترک احترام پدر مسلّم دارد، و صدور اين فعل هم از يوسف عليه السّلام ترک اولى بوده نه معصيت، زيرا برهان عقلى قائم شده بر عصمت انبياء از گناهان صغيره و کبيره
«1» تفسير برهان ج 2 ص 271.
جلد 6 - صفحه 297
و خطا و سهو.
خلاصه چون بهم رسيدند: آوى إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ: پدر و مادر را به خود چسبانيد و معانقه نمود ايشان را. عده‌اى از مفسران گويند: مراد به «امّ» يوسف خاله او مى‌باشد، زيرا مادرش «راحيل» به نفاس بنيامين از دنيا رفت و يعقوب خواهر او را تزويج نمود، پس اطلاق مادر در اينجا بر خاله شده، چنانکه «عمّ» را بر پدر اطلاق فرموده در کريمه «قالُوا نَعْبُدُ إِلهَکَ وَ إِلهَ آبائِکَ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ». حسن بصارى گفته: خداى تعالى «راحيل» را زنده فرمود تا سجده نمايد به جهت صدق رؤيا.
وَ قالَ ادْخُلُوا مِصْرَ: و گفت يعقوب به فرزندان و خانواده، داخل شويد شهر مصر را. إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِينَ: اگر خداى تعالى خواهد به حالت امن و راحتى و آسودگى. اين کلام را براى رفع تشويش خاطر آنها گفت، چه قبل از اين از ملوک مصر ترسان و هراسان بودند.