تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (200)
ترجمه
اى کسانيکه گرويديد صبر نمائيد و هم صبرى کنيد و آماده باشيد و بترسيد از خدا باشد که شما رستگار شويد.
تفسير
در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که صبر کنيد بر فرايض و هم صبرى نمائيد در مصائب و بستگى پيدا کنيد با ائمه و قمى از آنحضرت نقل نموده که صبر کنيد بر مصائب و شکيبائى نمائيد در فرائض و بستگى پيدا کنيد با ائمه و عياشى از آن حضرت نقل نموده که صبر کنيد از معاصى و شکيبائى نمائيد در واجبات و در روايتى وارد است که صبر کنيد بر دينتان و شکيبائى نمائيد با دشمنان خودتان که مخالف با شما هستند و محکم نمائيد روابط خودتان را با امامتان و از حضرت باقر روايت شده است که صبر نمائيد بر تقيه و در معانى از حضرت صادق روايت نموده که صبر نمائيد بر مصائب و هم صبرى کنيد با يکديگر و ربط پيدا کنيد با کسى که اقتدا نمائيد باو و در مجمع از امير المؤمنين عليه السلام روايت نموده است که مراد از رابطوا انتظار نمازهاى موقته است هر يک بعد از ديگرى و باين مضمون از پيغمبر (ص) نيز نقل شده است و نيز در مجمع از حضرت باقر روايت نموده که مراد آنستکه صبر نمائيد بر مصائب و صبر کنيد بر دشمن خودتان و آماده باشيد براى جنگ با آنها و در برهان از آنحضرت نقل نموده که فرمود مراد آنستکه صبر کنيد بر واجبات و صبر نمائيد بر دشمن خودتان و آماده باشيد براى ظهور امامتان که انتظار داريد و بنظر حقير تمام اين روايات و اخبار ديگرى که در اين مقام نقل شده است
جلد 1 صفحه 558
از قبيل بيان مصداق است که بر حسب اقتضاء مقامات بيان فرموده‌اند و ظاهر آيه شريفه آنست که صبر نمائيد بر فعل طاعات و ترک محرمات و ورود مصائب و جهاد با اعداء و با يکديگر کمک نمائيد در صبر و شکيبائى و هم صبرى کنيد و جور يکديگر را تحمل نمائيد و آماده باشيد براى اطاعت امر امام بجهاد که لازمه آن معرفت باو است و نيز آماده باشيد براى هر امر خيرى چه نماز باشد چه فرج امام زمان چه امور ديگرى چون صبر مطلقا ممدوح است و مسلمين با يکديگر بايد در شدائد و مصائب شرکت داشته باشند و تهيه وسائل و اسباب براى اقدام در هر امر خيرى قبل از وقت عمل عقلا لازم است و خداوند در اين آيه شريفه بهر سه امر فرموده و حذف متعلق مفيد عموم است و اصل رباط بستن اسبان است بيکديگر براى جنگ و استعمال ميشود در آماده شدن براى هر امرى خصوصا جهاد و صبر از يکجانب و مصابره از دو جانب است و بترسيد از خدا در آنچه امر نموده است شما را بآن و واجب کرده است بر شما چنانچه عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده است که موجب رستگارى است در دنيا و آخرت انشاء اللّه تعالى و از مؤيدات بيان حقير آنستکه در بعضى از اخبار مفسره اين باب وارد است که رباط در صدر اسلام نبوده و ظاهرا اشاره است بآنکه معنى لغوى مراد نيست بلکه مراد معنى کنائى است که مهيا شدن براى هر امر خيرى است که فرد واضح آن معرفت امامى بعد از امامى و اداء نمازى بعد از نمازى است و مصابره علاوه بر آنکه مؤکد معنى صبر است مفيد معنى صبر نمودن افراد مسلمين با يکديگر و در مقابل کفار است و اين معنى علاوه بر آنکه با ظاهر آيه منطبق است وجه جمع بين اخبار مختلفه باب است و اللّه اعلم بحقائق الامور و و از پيغمبر (ص) روايت شده است که هر کس سوره آل عمران را تلاوت نمايد خداوند بهر آيه از آن امانى از پل جهنم باو مرحمت مى‌فرمايد و نيز از آنحضرت مروى است که کسيکه سوره آل عمران را در روز جمعه قرائت نمايد خدا و ملائکه بر او رحمت نازل مى‌نمايند تا آفتاب غروب نمايد خداوند توفيق به همه کرامت فرمايد انشاء اللّه تعالى
جلد 1 صفحه 559
ترجمه مؤلف و مزاياى کتاب بقلم دانشمند تحرير آقاى ميرزا يوسف ايروانى دامت برکاته)
عالم جليل آقاى حاج ميرزا محمد ثقفى فرزند ارجمند علامه شهير الحاج ميرزا ابو الفضل بن العلم المحقق الحاج ميرزا ابو القاسم الطهرانى قدس سرهما که نام نامى آندو بزرگوار زينت بخش کتب تراجم است در جمادى الثانيه سال 1313 هجرى قمرى در طهران ولادت يافته و از بدو عمر اشتغال بتحصيل علوم دينيه داشته مقدمات و ادبيات و سطوح فقه و اصول را غالبا در نزد دو عالم عامل کامل آقا ميرزا کوچک و آقا شيخ آقا بزرگ اخوان ساوجيان طاب ثراهما بپايان رسانده و در سنه 1341 براى تکميل مدارج علم ببلده مقدسه قم هجرت نموده و قريب هفت سال در آن بلد اقامت داشته و در اين مدت يکدوره معقول را در نزد سيد الحکماء و المجتهدين آقاى حاج سيد ابو الحسن رفيعى قزوينى دامت افاداته فرا گرفته و جنابش تصديق کمال ايشان را در علوم عقليه و نقليه نموده است و دو دوره اصول خارج و عمده مباحث فقهيه را از بحث رئيس الشيعه مرحوم حاج شيخ عبد الکريم حائرى يزدى رضوان اللّه عليه استفاده نموده و حضرتش بخط شريف تصريح به مقام اجتهاد و اعتماد او فرموده و در خلال اين احوال چندى از بحث شيخ الفقهاء و المحدثين آقاى شيخ محمد رضاى اصفهانى مسجد شاهى اعلى اللّه مقامه مستفيذ بوده و از ايشان بتحصيل اجازه عامّه بليغه مشتمل بر سه طريق متصل بامام (ع) با تصريح باهليت فتوى فائز گشته و چون عمده مقصود از اين مقال بيان مزاياى کتاب مستطاب روان جاويد در تفسير قرآن مجيد که يکى از بزرگترين آثار علمى اين وجود مبارک است ميباشد و مقام مصنف اجل از تعريف و توصيف است عنان سخن را بجانب منظور اصلى معطوف و بسمع شريف خوانندگان عظام ميرسانم که آنچه اين بنده در حين اشتغال بتصحيح و مقابله آن کتاب استخراج و ضبط نمودم جمعا ده مزيت است که باين عشره کامله مؤلف گوى سبقت را از فارسين اين قافله ربوده و آن مزايا از اين قرار است:
جلد 1 صفحه 560
«1» اهتمام بجهت موعظه قرآن که مقصود از انزال کتاب است و تاکنون مغفول عنه بوده «2» اشتمال بر تحقيقات رشيقه و نظريات رقيقه که مهجور از افکار و مستور از انظار بوده «3» احتواء بر مباحث فقهيه عام البلوى که در کتب فقه بذکر اجمالى آن اکتفا شده است «4» اشتمال بر حقائق مکشوفه که بطريق غير عادى استکشاف شده است «5» تطبيق ظواهر دقيقه آيات با ظواهر اخبار معارضه که انصافا در اين مقام يد بيضائى نشان داده «6» جمع بين روايات مختلفه تفسيريه که حقا هنر فقهى و ذوق ادبى را به نصاب کمال رسانده «7» جمع بين سهولت عبارات و علو معانى که قابل استفاده عوام و خواص شده است «8» بمنزله شرح و بيان بودن براى تفسير شريف صافى که مورد نظر و بحث طلاب اين علم است «9» استقلال هر يک از آيات بتفسير جامع با نظم بديعى که موجب ملالت خواننده نشود «10» احتواء بر مطالب ابکاريکه کسى سبقت بر آن ننموده و کم ترک الاول للاخر وفقه اللّه تعالى لاتمامه الى غاية مرامه و مقرر گرديد که از محل فروش اين مجلد بطبع ساير مجلدات اقدام شود انشاء اللّه تعالى بتاريخ 28 شعبان المعظم سنه 1370 هجرى قمرى الاحقر يوسف بن على الايروانى الغروى