تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يَقُولُ الَّذِينَ کَفَرُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ «7»
«1» کافى ج 2 ص 68.
جلد 6 - صفحه 339
ديگر از انکارات آنها آنکه قرآن را معجزه نمى‌دانستند و مى‌گفتند: اين کتاب مانند ساير کتب مصنفه است، لذا از آن حضرت طلب معجزه مى‌نمودند؛ حق تعالى بيان حال آنها را فرمايد:
وَ يَقُولُ الَّذِينَ کَفَرُوا: و مى‌گويند آن کسانى که کافر شدند: لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ: چرا آيتى و دلالتى بر او فرود نمى‌آيد از جانب پروردگارش تا حجت نبوت و دليل صحت قول او باشد. معجزه حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم منحصر به قرآن نبوده، بلکه قريب به هزار معجزه از آن سرور صادر شده، و اين معاندين تأمل و تفکر در آيات باهره ننموده، معجزات مقترحه (دلبخواهى) طلب مى‌کردند مثل آيات موسى عليه السّلام و عيسى عليه السّلام از عناد و لجاجى که داشتند.
تبصره: جهت ظاهر نشدن معجزات مقترحه آنکه: چون خداى متعال مى‌دانست اين جماعت کفار بحدى در طريقه کفر خود مصرّند که اگر آيات دلبخواهى آنها هم اتيان شود ايمان نخواهند آورد، و لازمه ايمان نياوردن ايشان، نزول عذاب استيصال است، چنانچه در امم سابقه جارى شد. و چون حق تعالى بواسطه شرافت حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عذاب استيصال را از امت آن سرور برداشته، لذا اين گونه درخواستها از راه لطف پذيرفته نشد. و ايضا اجراى اين مرام موجب اختلال نظام گردد، زيرا وقتى خواهش يکى انجام يافت، ديگرى به تقاضائى قيام نمايد، و همچنين يکى بعد از ديگرى؛ بنابراين سبب سقوط دعوت انبياء، و نقض غرض، و تعطيل شرايع، و آن به بديهه عقل باطل، و صدور آن از حکيم محال است.
إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ: اينست و جز اين نيست تو اى پيغمبر ترساننده و هادى هر قومى هستى و بر توست دعوت به ايمان و توحيد، پس مهموم نگرداند تو را، انکار ايشان آيات منزله را و استهزاء آنان بينات الهيه را.
اقوال ديگر:
جلد 6 - صفحه 340
1- «منذر» پيغمبر و «هاد» خداى تعالى.
2- «منذر» پيغمبر و براى هر قومى نبى و داعى باشد که هدايت و ارشاد نمايد آنها را.
3- «منذر» پيغمبر و مراد به «هاد» هر داعى به حق است.
4- «منذر» پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و «هاد» حضرت على عليه السّلام است چنانچه خاصه و عامه باتفاق روايت نموده. از جمله فخر رازى در تفسير کبير از ابن عباس، و حافظ ابو نعيم اصفهانى که از مشاهير محدثان عامه است در کتاب «ما نزّل من القرآن فى حقّ علىّ عليه السّلام» به چندين سند روايت نموده که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دست مبارک به سينه خود گذارد و فرمود: «انا المنذر» بعد دست به شانه على عليه السّلام گذاشت فرمود: انت الهادى يا علىّ بک يهتدى المهتدون من بعدى يعنى توئى يا على راهنماى امت و به تو هدايت يابند راه‌يافتگان بعد از من.
تنبيه: تقديم مفعول مفيد حصر و اختصاص باشد، پس حديث شريف دال است بر آنکه وجود مبارک على عليه السّلام علت منحصره در هدايت مهتدين؛ و به عبارت اخرى به سبب آن حضرت بعد از پيغمبر هدايت يابند نه غير؛ پس معترف به چنين حديثى را زبان انصاف، دادخواهى کند.
ايضا حاکم ابو القاسم حسکانى در شواهد التنزيل از ابى برده اسلمى که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آب وضو خواست و حضرت على عليه السّلام نزد آن سرور بود، پس از وضو دست على عليه السّلام را به سينه خود چسبانيد و فرمود: انّما انت منذر. و به سينه علىّ عليه السلام گذاشت و فرمود:
و لکلّ قوم هاد انّک منارة الانام و غاية الهدى و امير القرى: و من شهادت دهم تو چنين هستى.
در روايات خاصه نيز بسيار است، از جمله تفسير برهان «1» بطرق مختلفه و مضامين متحده روايت شده که «منذر» حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلم و
«1» تفسير برهان ج 2 ص 280 و 281 و 282.
جلد 6 - صفحه 341
«هاد» حضرت على عليه السّلام است.
در کافى- از حضرت باقر عليه السّلام فرمود: «منذر» رسول خدا و براى هر زمانى از ما هادى باشد که هدايت نمايد مردم را به آنچه پيغمبر خدا آورده و هاديان بعد از آن حضرت على عليه السّلام و بعد از او اوصياء هر يک بعد از ديگرى. «1» ايضا فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: من «منذر» و تو يا على «هاد» هستى، از ما باشد هادى و نجات و سعادت تا روز قيامت. «2» تبصره: آيه شريفه اثبات نمايد وجود امام را در هر عصرى، و زمين از حجت الهى خالى نخواهد بود، و برهان عقلى هم قائم است؛ زيرا امام، علت غائى موجودات، و سبب بقاء ممکنات است. هر زمانى که معلول باقى بود، به برهان «ان» حکم شود به وجود امام. و ايضا امام زمان، قطب دائره امکان است؛ و مدار چرخ، بى‌محور محال است، و به بقاى او دنيا باقى، و به يمن او اعطاء روزى، و بوجود او زمين و آسمان ثابت باشد.