تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْکَبِيرُ الْمُتَعالِ «9» عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ: دانا و آگاه باشد به کارهاى نهانى و آشکارا و معدوم و موجود. ذات احديت الهى بدين دو کلمه اشاره فرمود که تمام اشياء در حيطه علم‌ «1» تفسير ابو الفتوح ج 6 ص 464. جلد 6 - صفحه 343 ازلى الهى باشد. بيان: معلومات به دو قسم منقسم: معدوم و موجود. معدومات هم بر دو قسم شوند قسمى محال است وجود يابند، و قسمى ممکن الوجود، آن هم اگر مصلحت و حکمت اقتضا کند. و موجودات نيز بر دو قسم: يک قسم بعد از وجود ممتنع باشد عدم آن، و قسمى ديگر ممکن است عدمش. و هر يک از اين اقسام چهارگانه تشخصات وجوديه دارند که هر فرد آن از ديگرى ممتاز، و ايضا هر کدام احکام و خواص و آثارى شخصى و نوعى به کيفيات و کميات مختلفه تمام آنها از جزئى و کلى، معلوم حضرت بارى تعالى خواهد بود. الْکَبِيرُ الْمُتَعالِ‌: خداوند بزرگوارى که همه چيز در قدر و منزلت و جلالت، دون او باشد، عالى بر هر شيئى به عظمت و قدرت، يا متعالى است از آنچه شايسته ساحت کبريائى او نيست. تنبيه: بدين دو کلمه اشاره فرمود به صفات کمال و جلال. اما اول را به وصف «الکبير». در مقام کبريائى و بزرگى به مرتبه‌اى باشد که همت اصحاب نظر ساحت قدس الهى را در نيابد و اوهام ارباب فکر، عظمت سبحانى را نرسد: در اين ورطه کشتى فرو شد هزار که پيدا نشد تخته‌اى بر کنار و تمام عقول عاجزند از وصف کمال او، چنانچه در کافى شريف ابو حمزه ثمالى روايت نموده از سيد سجاد عليه السّلام که فرمود: لو اجتمع اهل السّماء و الارض ان يصفوا اللّه بعظمته لم يقدروا: «1» اگر اهل آسمان و زمين اجتماع کنند بر توصيف عظمت الهى، قادر نيستند. اما مقام جلال را به وصف «المتعال» اشاره نمود به اينکه ذات حق، «1» اصول کافى، جلد اوّل، کتاب التوحيد، باب النّهى عن الصفة بغير ما وصف اللّه به نفسه، حديث 4 جلد 6 - صفحه 344 متعالى است از آنچه شايسته و سزاوار درگاه ربوبى نيست در ذات و صفات و افعال؛ زيرا هر يک مقتضى احتياج و امکان و نقص، و با واجب الوجود بالذات منافات خواهد داشت.