يکى از امتيازات بى‌نظير قرآن، بيان پرمحتواترين مطالب، در قالب ساده‌ترين و مختصرترين کلمات است. از جمله همين عبارت «سَلامٌ عَلَيْکُمْ» که جمله‌اى بسيار کوتاه و آسان، امّا پرمحتوا و رساست و سابقه‌ى آن به انبياى گذشته همچون ابراهيم، نوح و آدم عليهم السلام مى‌رسد. «سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ» «1»، «سَلامٌ عَلى مُوسى وَ هارُونَ» «2»
سلام، يکى از نام‌هاى خداوند، تهنيت خداوند بر پيامبران، تبريک الهى بر بهشتيان، زمزمه فرشتگان، کلام بين‌المللى تمام مسلمانان، شعار بهشتيان در اين جهان و آن جهان، ذکر خالق و مخلوق، نداى وقت ورود و خروج، آغاز هر کلام در نامه و بيان است که هم بر مرده و زنده و هم بر بزرگ و کوچک گفته مى‌شود و پاسخ آن در هر حال واجب است.
پيامِ سلام، احترام، تبريک، دعا، امان و تهنيت از سوى خداوند است. «سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ» «3» وقتى ما در پايان هر نماز مى‌گوييم: «السلام علينا و على عباد الله الصالحين»، با اين سلام تمام مرزهاى نژادى و امتيازات پوچ سنّ، جنسيّت، مال، مقام، زبان و زمان را درطول تاريخ در هم مى‌شکنيم و با همه بندگان صالح خدا ارتباط برقرار مى‌کنيم و بر آنها
«1». صافّات، 79.
«2». صافّات، 120.
«3». يس، 58.
جلد 4 - صفحه 348
درود مى‌فرستيم.
در روايات آمده: گروهى از مردم قبل از رسيدگى به حساب، به بهشت مى‌روند، وقتى فرشتگان علت را سؤال مى‌کنند، جواب مى‌شنوند که ما در دنيا بر اطاعت خداوند و بر مشکلات و مصايب صبر مى‌کرديم و اهل شکيبايى بوديم. فرشتگان با شنيدن جواب، از آنان با سَلامٌ عَلَيْکُمْ ... استقبال مى‌کنند. «1»
امام صادق عليه السلام فرمودند: ما اهل صبر هستيم، امّا شيعيان ما از ما صبورتر مى‌باشند. زيرا صبر ما بر چيزى است که مى‌دانيم، ولى آنان بر چيزى صبر مى‌کنند که نمى‌دانند. «2»
نکاتى پيرامون صبر
1. منشأ و سرچشمه صبر را از خداوند بدانيم. «وَ ما صَبْرُکَ إِلَّا بِاللَّهِ» «3»
2. مقصد و هدف از صبر را نيز رضايت الهى قرار دهيم، نه خوشنامى و نه هيچ چيز ديگر. «وَ لِرَبِّکَ فَاصْبِرْ» «4»
3. صبر از صفات انبيا است. «کُلٌّ مِنَ الصَّابِرِينَ» «5»
4. صبر کليد بهشت است. أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِکُمْ ... «6»
5. صبر در بلاها و آزمايشاتِ الهى، محک و ملاک شناخت و روشن شدن چهره‌ى مجاهدان و صابران است. «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِينَ» «7»
6. صبر سبب دريافت صلوات خداوند است. «أُولئِکَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ» «8»
(شايد يکى از علل صلوات بر پيامبر و اهل‌بيت او اين است که آنها صابرترين مردم بودند.)
7. صبر نسبت به ايمان، به منزله سر براى بدن است. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «الصبر من الايمان کالرأس من البدن» «9» 8. صبر، ميزان درجات بهشتيان است. «سَلامٌ عَلَيْکُمْ بِما صَبَرْتُمْ»، «أُوْلئِکَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما
«1». تفسير قرطبى.
«2». تفسير صافى.
«3». نحل، 127.
«4». مدثر، 7.
«5». انبياء، 85.
«6». بقره، 214.
«7». محمد، 31.
«8». بقره، 157.
«9». بحار، ج 9، ص 203.
جلد 4 - صفحه 349
صَبَرُوا» «1»، «وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَرِيراً» «2»
9. صبر، داراى درجاتى است. در حديثى مى‌خوانيم که صبر بر مصيبت 300 و صبر بر طاعت 600 و صبر از معصيت 900 درجه دارد. «3»
10. در سراسر قرآن فقط در مورد صابران اجر بى‌حساب مطرح شده است. «إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ» «4»
11. قرآن مجيد در کنار صبر، شکر را نيز مطرح فرموده است، اشاره به اينکه مشکلات هم نعمت هستند. «لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ» «5»
12. صبر، وصيّت امام حسين عليه السلام به فرزندش امام سجّاد عليه السلام است. «يا بنى اصبر على الحق و ان کان مرا» «6»
13. گاهى در يک اقدام چند نوع صبر ديده مى‌شود. نظير اقدام حضرت ابراهيم در قربانى کردن اسماعيل که هم صبر بر اطاعت و تسليم و هم صبر بر مصيبت را لازم دارد.