تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِکَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ «25»
بعد از بيان حال موفين به عهد و درجات ايشان، احوال ناقضين و شامت مآل آنها را فرمايد:
وَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ: و آن کسان که مى‌شکنند پيمان خداى تعالى را. مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ: بعد از محکم کردن آن به اعتراف و قبول، و ملتزم نشدند به عهد عقلى و شرعى.
صفت دوم: وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ: و مى‌برند پيوستگى آنچه را که خدا امر فرمود به آن که صله نمايند، يعنى قطع رحم نمايند، يا قطع ايمان به انبياء و کتب و غير آن از حقوق خدا و خلق کنند و به لوازمات بندگى و
جلد 6 - صفحه 377
فرمانبردارى رفتار نکنند.
در کافى شريف از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که: انّ رجلا من خثعم جاء الى النّبىّ فقال: اىّ الاعمال ابغض الى اللّه تعالى؟ فقال: الشّرک باللّه. قال: ثمّ ماذا قال قطيعة الرّحم ثمّ قال: ثمّ ماذا قال الامر بالمنکر و النّهى عن المعروف. «1» شخصى از خثعم آمد خدمت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عرض نمود: چه عملى مبغوضتر است نزد حق تعالى؟ حضرت فرمود: شرک به خدا. عرض کرد:
پس، چه چيز؟ فرمود: قطع نمودن رحم. عرض کرد: بعد چه چيز؟ فرمود: امر به منکر و نهى از معروف.
صفت ديگر آنها: وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ: و فساد کنند در زمين به کفر يا محاربه با پيغمبر و مؤمنين يا به معاصى الهى و خرابى بلاد يا فتنه انگيزى و آشوب طلبى. أُولئِکَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ: آن جماعت موصوفين به صفات مذکوره مر ايشان راست دورى از رحمت الهى و تبعيد از جنت سبحانى. وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ: و مر ايشان را است بدى سراى که جهنم است؛ يا بدى عاقبت در دنيا و آخرت يا بد مکانى است عذاب آتش و مخلد بودن در آن. مفسران در منهج فرموده‌اند: مراد به «يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ» خارجيانند که سرکشى کنند و بر امام عادل خروج نمايند، و مراد به «يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ» محاربانند.
تبصره: به مفاد آيه شريفه سر آمد صفات رذيله و جامع ملکات رديّه اين سه صفت باشد 1- نقض عهد که شامل است عهود خلقى و خالقى را. 2- قطع رحم که متضمن است رحم آل محمد عليهم السّلام و رحم خويشاوند و اقربا را.
3- فساد در زمين که حاوى است کليه معاصى را، زيرا اوامر و نواهى الهى جزافى نيست بلکه تمام آن از جزئى و کلى داراى حکم و مصالحى است نسبت به عموم طبقات بشر. بنابراين ارتکاب هر معصيتى گذشته از ضرر شخصيه، موجب ضرر نوعيه و خللى به نظام جامعه عالم وارد سازد، منتها مرتکب آن نظر به
«1» فروع کافى ج 5 ص 58.
جلد 6 - صفحه 378
قصور عقل و احاطه، غافل باشد، و حال آنکه هر معصيتى هر چند صغيره باشد اثر وضعى آن فسادى در نظام اتمّ وارد سازد، چنانچه احاديث آل عصمت آن را محقق سازد.