تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلاَّ مَتاعٌ «26»
بعد از آن بيان رازقيت خود را فرمايد:
اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ: خداوند تبارک و تعالى گشايش و فراخ مى‌گرداند روزى را براى هر که خواهد از بندگان بر طبق مصلحت. وَ يَقْدِرُ:
تنگ مى‌سازد بر کسى که اراده فرمايد بر وفق حکمت.
تبصره: آيه شريفه دلالت دارد بر آنکه قبض و بسط رزق در تحت فرمان رزاق متعال باشد، پس سزاوار است که مؤمن خود را در تعب و رنج و مشقت نياندازد براى طلب روزى، زيرا آنچه مقدر شده مى‌رسد و زرنگى و تدبير شخص آن را زائد نخواهد نمود؛ و احاديث بسيار در اختصار و اجمال طلب، وارد گرديده.
مستدرک از غرر آمدى از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت نموده:
عجبت لمن علم انّ اللّه ضمّن الارزاق و قدّرها و انّ سعيه لا يزيده فيما قدّر له منها و هو حريص دائب فى طلب الرّزق. «1» و قال عليه السّلام: اجملوا فى الطّلب، فکم من حريص خائب و مجمل لم يخب. «2» فرمود: عجب دارم از کسى که مى‌داند بتحقيق خداى تعالى ضمانت ارزاق را نموده و تقدير آن را فرموده و مى‌داند کوشش او زياد نکند آنچه مقدر
«1» غرر الحکم و درر الکلم، آمدى، فصل 54 ص 496 ح 31.
«2» مصدر سابق فصل سوم ص 135 ح 61.
جلد 6 - صفحه 379
شده براى او، با وصف بر اين حريص مجد است در طلب رزق.
ايضا فرمود: اختصار کنيد در طلب، پس چه بسيار حريصها که محرومند و اختصار کنندگان که محروم نشوند.
وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا: و خوشحال و شاد شدند اهل دنيا به آنچه به ايشان داده‌اند از متاع دنيوى. وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ: و نيست زندگانى دنيا در جنب زندگانى آخرت. إِلَّا مَتاعٌ: مگر برخوردارى اندک. يا متاعى از امتعه که دوامى و بقائى ندارد مانند ادوات خانه. ابن عباس گفته: اين آيه بر وجه تعجب است، يعنى جاى تعجب باشد که ايشان شاد شدند بدنياى فانى و ترک کردند نعيم باقى را و حال آنکه دنيا در جنب آخرت متاعى است که اهميت و ثباتى براى او نيست مانند کاسه، که انسان مدتى از آن بهره‌ور و غذا خورد و بعد بشکند و زائل شود. ابن سايط گفت: مانند کفى از خرما که مردم به شبان دهند يا قدرى آرد. کلبى گفت: مانند متاع پستى باشد که آن را قدرى و قيمتى و بقائى نباشد. «1» موعظه: اى جان برادر، هشيار باش تا فريب دنيا نخورى و به ريسمان آن به چاه هلاکت فرو نروى. دنيا خانه‌ايست عاريه و بيوفا، و سرائى است بى‌قدر و بقا، متاع آن چند روزى است.
رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: اگر دنيا را بقدر بال پشه قدر بودى، کافر را از آن شربت آبى ندادى.
بزرگى گفته: آخرت خانه‌اى است آباد و آبادتر از آن دل کسى است که آن را آباد کند، و دنيا خانه‌ايست خراب، و خرابتر از آن دل کسى است که خواهد آن را آباد کند.
ديگرى گفته: دنيا بود و من نبودم، و خواهد بود و من نباشم، پس چگونه دل به آن بندم و چه لذت توقع دارم در حالى که عيش آن ناگوار و روشنائى آن تيره و تار.
«1» تفسير ابو الفتوح ج 6 ص 485.
جلد 6 - صفحه 380