گرچه در اين آيه، توسعه وتنگى رزق به خدا نسبت داده شده، امّا بديهى است که کارهاى خداوند حکيم، از روى مصلحت و حکمت صادر مىشود. چنانکه در برخى آيات و روايات، بعضى علل آن بيان شده است. از جمله؛ وجود گناه در زندگى افراد که باعث تغييراتى در رزق آنها مىگردد. چنانکه در دعاى کميل مىخوانيم: «اللهم اغفرلى الذنوب التى تغير النعم» خداوندا! ببخشاى بر من آن گناهانى که نعمتها را دگرگون مىسازد.
گاهى تفاوت در رزق و روزى بخاطر آزمايش افراد است، وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْءٍ ... وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ ... «1» ما هر آينه شما را با نقص اموال امتحان مىکنيم. گاهى محروم شدن
«1». بقره، 155.
جلد 4 - صفحه 352
بجهت محروم کردن ديگران از حقوق آنهاست، نظير داستان باغى که در آتش سوخت که سورهى قلم به آن اشاره فرموده است و گاهى هم بىتوجّهى به يتيمان باعث تنگى روزى است. «کَلَّا بَلْ لا تُکْرِمُونَ الْيَتِيمَ» «1»
مهم آن است که ما نه از بسط رزق ياغى شويم و همه چيز را از ياد ببريم و نه به هنگام قبض آن از همه چيز نااميد و مأيوس گرديم که نظام الهى، نظامى است حکيمانه و بر پايه آزمايش، نه بر اساس شانس و بخت و اقبال.