سوره رعد(الرعد)، آیه ۲۶ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۲
اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَفَرِحُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتَاعٌ
خدا روزی را برای هر کس بخواهد (و شایسته بداند) وسیع، برای هر کس بخواهد (و مصلحت بداند،) تنگ قرارمیدهد؛ ولی آنها [= کافران] به زندگی دنیا، شاد (و خوشحال) شدند؛ در حالی که زندگی دنیا در برابر آخرت، متاع ناچیزی است!
معنی کلمات و عبارات
«یَبْسُطُ»: توسعه میدهد. فراخ و فراوان میگرداند. «یَقْدِرُ»: محدود و تنگ میگرداند. «فِی الآخِرَةِ»: در برابر آخرت. با مقایسه و توجّه به آخرت که نامحدود و دارای نعمتهای فراوان است. «مَتَاعٌ»: کالای ناچیز و اندک. تنوین آن دالّ بر ناچیزی و بیارزشی است.
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱- خداوند روزى دهنده انسانهاست. «الله یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
۲- خداوند ، به برخى از انسانها روزى فراوان مى دهد و برخى دیگر را روزى اندک نصیب مى سازد. «الله یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
«بسط» به معناى توسعه دادن و «قدر» به معناى تنگ گرداندن است و تنگ شدن روزى ، کنایه از اندک و ناچیز بودن آن است.
۳- گروهى از انسانها به زندگى دنیا دل خوش مى کنند و از سراى آخرت غافل مى مانند. «فرحوا بالحیوة الدنیا و ما الحیوة الدنیا فى الأخرة إلاّ متع»
بیان ناچیزى دنیا در قیاس با آخرت ، پس از مذمّت گروهى که به دنیا دل خوش کرده اند (فرحوا بالحیوة الدنیا) ، مى رساند که مراد از آن گروه ، مردمى هستند که آخرت را نپذیرفته و یا از آن غفلت کرده اند.
۴- حیات دنیا در قیاس با حیات اخروى جز توشه اى اندک نیست. «و ما الحیوة الدنیا فى الأخرة إلاّ متع»
حرف «فى» در «فى الأخرة» به معناى مقایسه است. «متاع» به معناى کالا و هر آنچه در زندگى از آن بهره مى برند است. نکره آوردن آن براى رساندن قلّت مى باشد.
۵- حیات اخروى ، حیاتى ارجمند و پربهاست. «و ما الحیوة الدنیا فى الأخرة إلاّ متع»
۶- خداوند بر اساس مشیّت خویش روزى انسانها را تعیین مى کند. «الله یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر»
«لمن یشاء» هم قید براى «یبسط» است و هم براى «یقدر». به عبارت دیگر پس از «یقدر» عبارت «لمن یشاء» مقدر است.
۷- دل خوش کردن به حیات دنیا و نشناختن مقدار ارزش آن ، مایه کفرورزى است. «و فرحوا بالحیوة الدنیا و ما الحیوة الدنیا فى الأخرة إلاّ متع»
چون مراد از ضمیر در «فرحوا» کفرپیشگان و مخالفان پیامبر(ص) است ، جمله «فرحوا بالحیوة الدنیا و ...» در حقیقت بیانگر ریشه و عاملى از عوامل کفرورزى آنان است ; یعنى ، دل خوش بودنشان به زندگى دنیا ، آنان را به کفرورزى کشانده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۵–۲۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۶
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی ارزشی حیات دنیویدنیاطلبی انسان هاارزش حیات اخرویغفلت از آخرتدنیا و آخرتتفاوت اقتصادی انسان هاغفلت انسان هاتقدیر روزیروزی انسان هازمینه کفرمنشأ روزیرازقیت خداآثار دنیاطلبیآثار جهلمشیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- اخرت، عالمی ارزشمند+۲ آیه
- سرای اخرت بهتر از دنیا+۴ آیه
- راضی شدن و دل بستن به دنیا در مقابل اخرت موجب سرزنش و توبیخ الهی+۱ آیه
- ارزش کم دنیا در برابر ارزش والای اخرت+۶ آیه
- تقدیر روزی انسانها و قبض و بسط ان، از ایات الهی+۶ آیه
- مشیّت الهی، منشا توسعه و تنگناهای اقتصادی+۹ آیه
- تفاوت انسانها در برخورداری از روزی الهی+۸ آیه
- حرمت سرور و خوشحالی بی جا، به سبب امور دنیایی+۲ آیه
- دلخوش بودن پیمان شکنان مفسد فی الارض، به حیات و زندگی دنیا
- حیات دنیا، همانند کالایی فریبنده+۲ آیه
- دلخوشی برخی انسانها، به حیات دنیایی
- تضییق و کاستن از رزق انسانها از جانب خداوند، بر اساس مشیّت الهی+۱۰ آیه
- الوهیّت خداوند، عامل تفاوت روزی انسانها+۶ آیه
- تفاوت روزی انسانها، ناشی از مشیّت خداوند و به تدبیر او+۸ آیه
- مشیّت الهی، در توسعه بخشیدن به رزق انسانها+۹ آیه
- خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۸ آیه
- نقش مشیّت الهی، در قبض و بسط رزقها+۹ آیه
- شادمانی غرورامیز انسان به سبب رفاه و ثروت در زندگانی دنیا+۵ آیه
- شادمانی به رفاه و اسایش، روش انسانها به هنگام فراموشی منشا رفاه+۴ آیه
- مرفّهان دارای خوی ناشایست عُجب و غرور+۵ آیه
- مشیّت خداوند، منشا رفاه انسانها+۸ آیه
- سرور کافران از زندگانی دنیایی خود
- سرور موقت و ناپایدار زندگانی دنیا
- زندگی دنیا، موجب سرور ناپایدار برای انسان
- زندگی دنیا، مایه غرور و سرمستی
- تقدیر روزی انسانها، به وسیله خداوند+۹ آیه
- مترفان، مردمانی سرمست+۶ آیه
- فراخ و تنگروزی مردم، تحت اراده و مشیّت خداوند+۹ آیه