1- انتظار نداشته باشيد که همه مردم ايمان بياورند. «لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً»
2- عناد ولجاجت، درد بىدرمان جوامع بشرى است. (اگر کسى طالب و جوياى حقّ باشد، يک معجزه هم براى ايمان آوردن کافى است) «قُرْآناً سُيِّرَتْ بِهِ، قُطِّعَتْ بِهِ، کُلِّمَ بِهِ»
3- در جهان بينى الهى همه کاره خداست. «بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعاً»
4- معجزه، تحت اراده خداوند است. نه بر اساس پيشنهاد و هوسهاى افراد لجوج. «بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعاً» 5- اراده خداوند بر هدايت اختيارى انسانهاست، نه اجبار و اکراه آنان. «لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً» چنانکه در آيهاى ديگر مىفرمايد: «لا إِکْراهَ فِي الدِّينِ» «3»
6- کفّار بايد منتظر ضربههايى از جانب خداوند بر کشور و مرزهاى خود باشند.
«لا يَزالُ الَّذِينَ کَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِما صَنَعُوا قارِعَةٌ»
7- قهر خداوند اختصاص به جهان آخرت ندارد. تُصِيبُهُمْ ... قارِعَةٌ
8- همه جا موعظه و استدلال کافى و کارساز نيست، گاهى قهر و غضب لازم است. تُصِيبُهُمْ ... قارِعَةٌ
9- علت نزول بلاها، کردار خود ماست. «بِما صَنَعُوا قارِعَةٌ»
10- هشدارهاى الهى گاه به صورت مستقيم و نسبت به خودماست و گاه بطور غير مستقيم و نسبت به ديگران و مناطق اطراف ماست. «تَحُلُّ قَرِيباً مِنْ دارِهِمْ»
«1». تفسير صافى.
«2». تفسير کنزالدقائق.
«3». بقره 256
جلد 4 - صفحه 364
11- از عذاب ديگران درس عبرت بگيريم. «أَوْ تَحُلُّ قَرِيباً مِنْ دارِهِمْ»
12- هيچگاه در وعدهها و وعيدهاى الهى شک نکنيم. «لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ»