تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَکُمْ عَنْ شَيْ‌ءٍ مِنْهُ نَفْساً فَکُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً «4»
وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً: و بدهيد اوليا، زنانى را که به نکاح غير در آورديد، مهرهاى ايشان را که از شوهران آنها گرفته‌ايد. بدون مضايقه و تعلل، در حالتى که آن مهرها هديه و عطيه باشد براى ايشان. و اکثر برآنند که خطاب به ازواج است، يعنى اى شوهران، بدهيد به زنان، صداقهاى ايشان را در حالتى که آن، دينى و شريعتى است از جانب خداوند متعال که آن را فرض نموده بر شما. يا عطيه‌اى است از خدا و تفضل او بر زنان.
صهيب روايت نموده که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: هر که قرضى بگيرد به قصد آنکه آن را به صاحبش رد نکند دزد است، و هر که زنى را نکاح کند بر مهرى، و عزم او عدم اداى آن باشد، زانى است. «1» در من لا يحضر- مروى است: عن الصّادق عليه السّلام من تزوّج امرأة و لم ينو ان يوفيها صداقها فهو عند اللّه زان. «2» يعنى: هر که زنى را نکاح کند و قصد ننمايد وفاى صداق او را، پس او نزد خداى تعالى زانى خواهد بود.
فَإِنْ طِبْنَ لَکُمْ عَنْ شَيْ‌ءٍ مِنْهُ نَفْساً: پس اگر آن زنان به خوشى ببخشند مر شما را چيزى از مهر به طيب نفس و رضاى خاطر، فَکُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً: پس بخوريد آن را در حالتى که خوشگوار و لذيذ و عاقبت آن محمود باشد، يعنى تخمه و هيضه و کسالتى عارض نشود، يا عقوبتى در عقب آن نباشد. در
«1» به نقل از منهج الصادقين، جلد 2، صفحه 433.
«2» من لا يحضره الفقيه، جلد 3، صفحه 252.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 353
مدارک مروى است که از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تفسير «هنى‌ء» و «مرى‌ء» را پرسيدند، فرمود: هنى‌ء آنست که در آن گناهى نيست، و مرى‌ء آنچه عاقبت آن محمود باشد. «1» عياشى روايت نموده که مردى خدمت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام عرض کرد: وجع بطن دارم. فرمود: زوجه دارى؟ گفت: بلى. فرمود: از او طلب هبه چيزى از مهر او نما با طيب نفس، و به آن عسل بخر و به آب باران مخلوط نموده، تناول کن تا جمع کرده باشى ميان هنى‌ء و مرى‌ء و برکت و شفا، لقوله تعالى: فَکُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً- و فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ- و نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَکاً. هرگاه برکت و شفاء و هنى‌ء و مرى‌ء در تو مجتمع شوند، البته شفا يابى انشاء اللّه. چون آن مرد بدين دستور عمل نمود، شفا يافت و از آن مرض خلاص شد. «2» مروى است که بعضى خود را متحرّج دانستند از قبول چيزى از مهر که زوجه به طيب نفس هبه مى‌نمود، حق تعالى اين آيه نازل فرمود و رفع حرج آنها نمود.