تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قَدْ مَکَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَکْرُ جَمِيعاً يَعْلَمُ ما تَکْسِبُ کُلُّ نَفْسٍ وَ سَيَعْلَمُ الْکُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ (42)
بعد از آن براى تسليه خاطر مبارک نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌فرمايد:
وَ قَدْ مَکَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ: و بتحقيق مکر نمودند آنانکه پيش از اينها بودند از يهوديان و مشرکان و کفره که با پيغمبران خود مکر و خدعه نمودند. فَلِلَّهِ الْمَکْرُ جَمِيعاً: پس مر خداى راست همه تدبيرات و مکر ايشان را به خود آنها برگرداند. يا نزد الهى است جزاى مکر همه کفار و هيچکس دفع عذاب کفار مکار را نتواند نمايد. يا براى خداست مکافات اهل مکر بتمامه.
«1» تفسير منهج الصادقين ج 5 ص 120.
«2» تفسير ابو الفتوح ج 6 ص 503.
جلد 6 - صفحه 406
تنبيه: برهان عقلى حاکم است به اينکه ذات اقدس الهى، منزه و مبرى از قبايح مى‌باشد، بنابراين اسناد اين گونه امور بر سبيل مجاز و مقابله است.
يَعْلَمُ ما تَکْسِبُ کُلُّ نَفْسٍ: مى‌داند آنچه مى‌کند هر نفسى از خير و شر، و پاداش آن را مقرر فرمايد.
بعد از آن ختم فرمايد آيه شريفه را به وعيد و تهديد اجمالى که: وَ سَيَعْلَمُ الْکُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ: و زود باشد بدانند و آگاه بشوند کافران از يهود و نصارى و مشرکان در دنيا يا وقت نزول عذاب استيصال يا عذاب قبر براى کيست، عاقبت پسنديده و جنت شايسته.
نکته: قوله «و سيعلم الکفار ...» تفسير جزاى مکر ايشان است از جانب خداى تعالى. و ذکر لام دلالت دارد بر آنکه مراد به عقبى، عاقبت محموده است و اضافه آن به دار نيز دال است بر آن.
تنبيه: آيه شريفه تهديد و وعيد باشد مر بندگان را از شرک و کفران، چه از انصاف دور است که بنده نسبت به منعم حقيقى سرپيچى بورزد و به عوض سپاسدارى و فرمانبردارى، ناسپاسى و نافرمانى را روا دارد تا سر انجام نيک را از دست دهد.