اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قَد مَکَرَ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم فَلِلّه‌ِ المَکرُ جَمِيعاً يَعلَم‌ُ ما تَکسِب‌ُ کُل‌ُّ نَفس‌ٍ وَ سَيَعلَم‌ُ الکُفّارُ لِمَن عُقبَي الدّارِ (42)
و بدرستي که مکر کردند کساني که قبل از اينکه کفار و مشرکين بودند پس اختصاص دارد بخداوند جميع مکرها ميداند آنچه کسب ميکند هر نفسي و زود باشد که بدانند کفار که از براي کيست عاقبت جنّت و سعادت.
در بسياري از آيات اطلاق مکر شده بر خداوند مثل آيه شريفه وَ مَکَرُوا وَ مَکَرَ اللّه‌ُ وَ اللّه‌ُ خَيرُ الماکِرِين‌َ آل عمران آيه 54 وَ مَکَرُوا مَکراً وَ مَکَرنا مَکراً وَ هُم لا يَشعُرُون‌َ نمل آيه 50 و مفسرين گفتند مراد جزاء مکر مکّار است ولي آنچه بنظر ميآيد خداوند نحوي باين کفار رفتار ميکند که خيال ميکنند بسيار خوب است و حال آنکه عين غضب و عذاب است چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 172، و مثل وَ الَّذِين‌َ کَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَستَدرِجُهُم مِن حَيث‌ُ لا يَعلَمُون‌َ وَ أُملِي لَهُم إِن‌َّ کَيدِي مَتِين‌ٌ اعراف آيه 181 و غير اينها لذا ميفرمايد وَ قَد مَکَرَ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم کفار و مشرکين امم سابقه
جلد 11 - صفحه 353
با انبياء و مؤمنين و مکر و حيله و خدعه و نکري و تلبيس و غش و غدر و نفاق متقارب المعني است و تمامش در آتش است چنانچه از امير المؤمنين عليه السّلام است که فرمود
(لولا ان‌ّ المکر و الخديعة في النار لکنت امکر النّاس)
فَلِلّه‌ِ المَکرُ جَمِيعاً که آنها را مهلت داديم و بناگاه بعذاب هلاک نموديم بصاعقه، صيحه، خسف، غرق، امطار حجاره و غير اينها.
يَعلَم‌ُ ما تَکسِب‌ُ کُل‌ُّ نَفس‌ٍ از قلوب و باطن آنها و از اعمال و کردار آنها با خبر است چيزي بر او مخفي نيست.
وَ سَيَعلَم‌ُ الکُفّارُ لِمَن عُقبَي الدّارِ فرداي قيامت مشاهده ميکنند که مؤمنين در چه درجات عاليه بهشت متنعم هستند و باين کفار ميخندند و سخريه ميکنند و اينها در چه عذابي گرفتار.