اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِن‌َّ نِحلَةً فَإِن طِبن‌َ لَکُم عَن شَي‌ءٍ مِنه‌ُ نَفساً فَکُلُوه‌ُ هَنِيئاً مَرِيئاً «4»
و بدهيد بزنها صداقها و مهرهاي آنها را که براي آنها عطيه قرار داده‌ايد پس اگر آنها از روي طيب نفس بشما چيزي دادند از مهريه خود پس بخوريد براي شما گوارا و سلامت است.
صداق و مهريه در عقد نکاح لازم است اگر ذکر شد و معين گرديد که همان را واجب است بزن داد و بهتر اينست که از انقد و اطيب اموال باشد چنانچه در خبر دارد که بهترين اموال را براي سه مصرف بايد گذارد: کفن، سفر حج، مهر عيال و باعث طيب ولادت ميشود و در قرآن دارد وَ آتَيتُم إِحداهُن‌َّ قِنطاراً فَلا تَأخُذُوا مِنه‌ُ شَيئاً أَ تَأخُذُونَه‌ُ بُهتاناً وَ إِثماً مُبِيناً نساء آيه 20.
و اينکه مهر عطيه الهي است که براي نساء قرار داده، و معناي (نحلة) همين است عطيه بدون عوض و اينکه معروف است که مهر بازاء بضع است بنحو مجاز است زيرا مهر ملک طلق زوجه است و بضع ملک زوج نميشود فقط حق استمتاع دارد و استمتاع هم طرفيني است بلکه طرف زن مي‌چربد، حق مراجعه و مواقعه دارد بلي زوج حق مطالبه دارد هر موقع که مطالبه نمود زن بايد تمکين باشد لذا ميفرمايد وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِن‌َّ مراد صداق است که مهر باشد نه صدقه که بفقراء ميدهند
جلد 5 - صفحه 13
و امر امر وجوبي است و زوجه حق مطالبه دارد، بلي قبل الدخول نصف مستقر ميشود و بدخول تمام مهر مستقر ميگردد و زن حق دارد تا تمام مهر را نگيرد امتناع از دخول کند. (نحلة) عطيه الهي است که خداوند براي آنها قرار داده.
فَإِن طِبن‌َ لَکُم مراد بميل و رغبت اگر زن چيزي بشوهر بخشيد (عن شيئي منه) يعني از صداق و مهر براي شوهر حلال است (نفسا) که ميل نفساني داشته باشد نه از روي کره و اجبار.
فَکُلُوه‌ُ هَنِيئاً مَرِيئاً مراد از اکل تصرف است چه خوردني باشد يا غير آن و (هنيئي) بمعني گوارا، در مجمع البحرين (الهني‌ء اللذيذ الذي لا آفة فيه و المري‌ء السهل المأمون الغائلة).
و در حديث است شخصي شرفياب شد خدمت امير المؤمنين عليه السّلام و شکايت کرد از وجع بطن حضرت دستور فرمود قدري از مهر عيال بطيب نفس او بگيرد و عسل بخرد و با آب باران ممزوج کند و بخورد.
حضرت تمسک فرمود بسه آيه از قرآن وَ نَزَّلنا مِن‌َ السَّماءِ ماءً مُبارَکاً سوره ق آيه 9، يَخرُج‌ُ مِن بُطُونِها شَراب‌ٌ مُختَلِف‌ٌ أَلوانُه‌ُ فِيه‌ِ شِفاءٌ لِلنّاس‌ِ نحل آيه 69، فَإِن طِبن‌َ لَکُم عَن شَي‌ءٍ مِنه‌ُ نَفساً فَکُلُوه‌ُ هَنِيئاً مَرِيئاً عمل نمود و شفاء يافت.