تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ اصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ (115)
وَ اصْبِرْ: و صبر کن بر تبليغ رسالت که متضمن اذيت است از کفار، يا صبر کن بر امتثال اوامر و اجتناب نواهى. فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ: پس بدرستى که ذات احديت الهى ضايع نگرداند اجر نيکوکاران را بلکه وافيا عطا فرمايد ايشان را اکمل ثواب.
بيان: محقق طوسى رحمه الله فرمايد: «1» صبر عبارت است از حبس نفس از جزع نزد مکروه، و آن منع کند باطن را از اضطراب و لسان را از شکايت و اعضاء را از حرکات غير معتاد، و يکى از بزرگترين صفات حسنه و اخلاق حميده است به مرتبه‌اى که اکثر صفات حسنه منوط به آن است؛ چنانچه حضرت على بن الحسين عليهما السلام فرمايد: الصّبر من الايمان بمنزلة الرّاس من الجسد. «2» صبر نيست به ايمان بمنزله سر است نسبت به بدن. و احاديث بسيار در تأکيد آن وارد شده:
على بن ابراهيم قمى از حضرت صادق عليه السّلام: قال اصبروا على المصائب، و قال: اذا کان يوم القيمة نادى مناد: اين الصّابرون؟ فيقوم فئة من النّاس. ثمّ ينادى: اين المتصبّرون؟ فيقوم فئة من النّاس. قلت جعلت فداک: و ما
«1» بحار الانوار ج 71 ص 68.
«2» کافى ج 2 ص 89.
جلد 6 - صفحه 154
الصّابرون؟ قال على اداء الفرائض و المتصبّرون على اجتناب المحارم. «1» فرمود: صبر کنيد بر مصيبتها، وقتى روز قيامت شود، ندا کند منادى:
کجايند صبرکنندگان. پس برخيزند گروهى از مردم، پس ندا کند: کجايند متصبران. پس برخيزند گروهى از مردم. راوى گويد: عرض کردم صابران کيستند؟ فرمود: اداکنندگان واجبات، و متصبران آنانکه اجتناب نمايند از محرمات.
نکته: عدول از مضمر به اسم ظاهر اشاره است به آنکه صبر از جمله حسنات است.
تبصره: آيه شريفه دستور کاملى است براى عموم مبلغين اسلامى و مروجين شريعت احمدى صلّى اللّه عليه و آله که در ناملايمات روزگار غدار و اذيت و آزار مردمان ناهنجار، افسرده و پژمرده نشوند و عنان صبر را از دست ندهند که به مصداق آيه شريفه اجر آنها را ذات فياض مطلق ضايع نخواهد کرد بلکه به اضعاف مضاعف به ايشان عطا فرمايد.
در کافى شريف از حضرت صادق يا حضرت باقر عليهما السلام: قال من لا يعدّ الصّبر لنّوائب الدّهر يعجز. «2» يعنى کسى که قرار ندهد صبر را ملکه راسخه در نفس خود که دفع کند صولت نزول نوائب و مصائب را به سبب آن، عاجز شود طبع و نفس او از مقاومت و تحمل مشقات، پس هلاک شود به هلاکت صورى و معنوى بواسطه جزع و تقويت اجر، و چه بسا عاقبت وخيم وارد آيد.