تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَکُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ قِياماً وَ ارْزُقُوهُمْ فِيها وَ اکْسُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً «5»
ترجمه
و ندهيد به بى‌خردان مالهاى خودتان را که قرار داد خدا براى شما قوام معاش و روزى مقرر داريد براى ايشان در آنها و بپوشانيدشان و بگوئيد مر ايشان را گفتار خوب..
تفسير
سفهاء کسانى هستند که نفع و ضرر خود را تشخيص نميدهند و در معاملات غبن فاحش پيدا مى‌کنند و مخارج بيهوده مينمايند مردم نبايد اختيار اموال خودشان را بدست اين قبيل اشخاص بدهند خواه زن و فرزند انسان باشند خواه ارحام و دوستان خواه اجانب چون مال مانند جان و عرض محترم است و مايه زندگانى دنيا و تحصيل آخرت است نبايد ضايع و باطل صرف شود بلکه بايد مال را محل و مأخذ نفقه و کسوه آنها قرار داد باين معنى که مال را بکار زد و از او استفاده مباح نمود و خرج آنها کرد و در اين حکم تفاوت ندارد که مال از آنها باشد و بعنوان ولايت در دست شخص باشد يا مال از خود شخص باشد و آنها عيال او باشند چون خداوند نميخواهد مال کسى صرف در باطل شود علاوه بر آنکه مؤمنين مانند نفس واحدند و خطاب متوجه بهمه است و اولياء نوعا وارثند و مال در رتبه متأخره مال آنها است و مؤيد اين معنى است روايت عياشى از حضرت صادق (ع) که فرمود آنها يتيمانند نبايد اموال آنها را داد تا بر شد برسند عرض شد چگونه اموال آنها اموال ما است فرمود وقتى شما وارث باشيد و اين مطلب را در بيان مراتب طوليّه ملک شيخ استاد ما قدس سره تقريب فرمودند که چون هر ملکى در رتبه اول از آن خداوند است و در رتبه دوم ملک امام است و در رتبه سوم ملک اشخاص است ممکن است در رتبه چهارم ملک وارث باشد که بنابر اين يک ملک در يک زمان چهار مالک دارد در طول يکديگر و تفاوت برتبه است لذا عقلاء براى وارث اعتبار قائلند و اين تحقيق دقيق انيقى است که توضيحش از وظيفه مقام خارج است و در چند
جلد 2 صفحه 15
روايت سفيه بشراب خور و کسيکه مورد اعتماد نيست و زنان تفسير شده است و قمى ره از حضرت باقر (ع) نقل نموده در تفسير اين آيه که سفهاء زنانند و اولاد وقتى که مرد بداند زن و فرزندش سفيه و مفسدند سزاوار نيست اختيار مالش را که مايه معيشت او است بآنها بدهد بلى بايد نفقه و کسوه آنها را بپردازد و بآنها وعده بدهد که مراد از قول معروف است بنظر حقير مقصود آنستکه تا اين اندازه با آنها بزبان خوش و ملايمت رفتار کند و از آنها دلجوئى نمايد که اگر چيزى از او بخواهند نگويد نميدهم يا نميخرم بگويد ميدهم يا ميخرم انشاء اللّه و در مقام عمل از طبق مصلحت خارج نشود و الا معروف قول پسنديده عقلى و شرعى است که در اين مقام مواعيد جميله يکى از مصاديق آنست چنانچه شراب خور و لاابالى در اموال مردم و مسرف و مبذر هم از مصاديق سفيه ميباشند که نبايد مورد اطمينان مالى بشوند بنابر اين بين روايات و ظاهر آيه تعارضى نيست تا محتاج بجمع باشد و ظهور اموالکم در آيه هم محفوظ است و حاجت بتکلّفى که در نفحات و غيره شده ندارد و قيم بدون الف نيز قرائت شده است و بهمان معنى قوام است و ظاهرا مصدر باشد.