تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ الَّذِينَ يَأْکُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْکُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً «10»
«1» تفسير ابو الفتوح رازى، جلد 3، صفحه 326.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 363
إِنَّ الَّذِينَ يَأْکُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً: بدرستى که آنانکه مى‌خورند و صرف مى‌کنند و در معرض تلف اندازند مال يتيمان را به ظلم و بيدادى، يا در حالتى که ظالمند در اين امر و به ناحق خورند، إِنَّما يَأْکُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً:
اينست و جز اين نيست که مى‌خورند و پر مى‌سازند در شکمهاى خود آنچه را که مى‌کشاند و راجع مى‌سازد ايشان را به آتشى که از آن عظيم‌تر نباشد. و اين غايت تهديد است نسبت به خورندگان مال يتيمان.
از حضرت باقر عليه السّلام مأثور است که: [پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود:] حق تعالى روز قيامت، قومى را از قبور مبعوث فرمايد که آتش از دهنهاى ايشان بيرون آيد، گفتند: يا رسول اللّه اينها کيستند؟ فرمود: انّ الّذين يأکلون اموال اليتامى ظلما انّما يأکلون فى بطونهم نارا «1».
وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً: و زود باشد که انداخته شوند خورندگان مال يتيم در آتش افروخته. «حفص»، معلوم خوانده، يعنى بزودى داخل شوند در آتشى که افروخته و زبان کشنده باشد. در تفسير کبير مذکور است: خورنده مال يتيم، به عرصات درآيد. و آتشيکه درون او است، از او جلو باشد و زبانه زند و دود از دهن و بينى و گوش و چشم او بيرون آيد. و بدين علامت، همه کس او را شناسند که آکل مال يتيم است. و قوله: وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً: تهديد ثانوى است تا معلوم شود که اکل مال يتيم، سببى تام است در داخل شدن به آتش جهنم، نه سبب ناقص. صغيره نيست، بلکه کبيره‌اى است از کبائر عظيمه. و از حضرت امام رضا عليه السّلام مروى است: ادنى ما يدخل به النّار اکل مال يتيم:
نزديکترين سبب دخول آتش جهنم، خوردن مال يتيم است. اندک و بسيار آن يکى است، هرگاه قصد خورنده اين باشد که آنرا به يتيم رد نکند.
و نيز از آن حضرت مروى است: انّ فى مال اليتيم عقوبتين، امّا احديهما
«1» نور الثقلين، جلد 1، صفحه 449، حديث 86.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 364
فعقوبة الدّنيا فانّ اللّه يقول و ليخش الّذين لو ترکوا (الخ) و امّا فى الاخرة فانّ اللّه يقول:
إِنَّ الَّذِينَ يَأْکُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً (الخ): «1» يعنى: در مال يتيم دو عقوبت روشن است: يکى از آن، عقوبت دنياست که آن خوف ابتلا است به انواع بلا. و ديگر، در آخرت، که آن آتش سوزان جهنم است.
و حلبى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که در کتاب امير المؤمنين عليه السّلام نوشته: انّ آکل مال اليتيم سيدرکه وبال ذلک فى عقبه من بعده و ليلحقه وبال ذلک فى الاخرة. «2» بدرستى که خورنده مال يتيم زود باشد که وبال آن به او رسد در دنيا، و لاحق او شود وبال آن در آخرت. بعد، ذکر اين دو آيه را فرمود.
مقاتل گفته: اين آيه در حق مرثد بن زيد غطفانى آمد. چون برادرش فوت شد، طفل خردسال داشت. دست تعدى به مال آن طفل دراز نمود. حق تعالى انزال اين آيه نمود. لکن حکم آن عام است و شامل عموم مکلفين مى‌باشد.