اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَأکُلُون‌َ أَموال‌َ اليَتامي ظُلماً إِنَّما يَأکُلُون‌َ فِي بُطُونِهِم ناراً وَ سَيَصلَون‌َ سَعِيراً «10»
درست است کساني که ميخورند اموال يتيمان را از روي ظلم و تعدي جز اينکه نيست که ميخورند در شکمهاي آنها آتش را و زود باشد که برسند سعير را که جهنم است.
يکي از گناهان کبيره که خداوند در قرآن مجيد وعده آتش داده خوردن مال يتيم است چنانچه مفاد همين آيه شريفه است و اخبار در عقوبت آن بسيار است من جمله حديث مروي از کافي است از حضرت باقر عليه السّلام فرمود
(من اکل مال اليتيم يجي‌ء يوم القيمة و النار تلتهب في بطنه حتي يخرج لهب النار من فيه يعرفه اهل الجمع انه آکل مال اليتيم)
و از علي بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام از پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرمود
(لما اسري بي الي السماء رأيت قوما تقذف في افواههم النار و تخرج من ادبارهم فقلت من هؤلاء يا جبرئيل فقال هؤلاء الّذين يأکلون اموال اليتامي ظلما)
و غير اينها از اخبار و ما ناچاريم در شرح مفاد آيه بپردازيم إِن‌َّ الَّذِين‌َ عام است شامل اولياء و قيم و ساير طبقات ميشود حتي جد پدري
جلد 5 - صفحه 22
(يأکلون) مراد اکل مقابل شرب نيست بلکه مراد اخذ اموال آنها است و جزو مال خود کردن است چه اتلاف کند چه ساير تصرفات چنانچه گذشت در مفاد آيه شريفه وَ لا تَأکُلُوا أَموالَکُم بَينَکُم بِالباطِل‌ِ وَ تُدلُوا بِها إِلَي الحُکّام‌ِ لِتَأکُلُوا فَرِيقاً مِن أَموال‌ِ النّاس‌ِ بِالإِثم‌ِ بقره آيه 189.
أَموال‌َ اليَتامي ظُلماً ظلم بغير حق است که اگر بحق باشد مانعي ندارد چنانچه گذشت در مفاد آيه شريفه وَ مَن کان‌َ فَقِيراً فَليَأکُل بِالمَعرُوف‌ِ و ظلم نيست إِنَّما يَأکُلُون‌َ فِي بُطُونِهِم ناراً اينکه ممکن است عقوبت قيامت آنها باشد موقعي که وارد محشر شوند چنانچه مستفاد از حديث از حضرت باقر عليه السّلام است، و ممکن است در عالم برزخ باشد چنانچه در حديث معراجيه است، و ممکن است يکي از عذابهاي جهنم باشد که در جهنم باين عذاب گرفتار شوند، و ممکن است در همين دنيا باشد که بچشم حقيقت بين ديده شود، و ممکن است که در جميع مراحل باشد چنانچه بعيد نيست و مقتضاي جمع هم همين است.
وَ سَيَصلَون‌َ سَعِيراً سعير يکي از اسامي جهنم است و بمعناي شعله آتش است و در آيه شريفه است وَ کَفي بِجَهَنَّم‌َ سَعِيراً و از کلمه (و سيصلون) ممکن است استفاده نمود که آتش جهنم او را جذب ميکند و ميربايد، اعاذنا اللّه من ذلک
23