اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ليَخش‌َ الَّذِين‌َ لَو تَرَکُوا مِن خَلفِهِم ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيهِم فَليَتَّقُوا اللّه‌َ وَ ليَقُولُوا قَولاً سَدِيداً «9»
و بايد بترسند کساني که اولاد و ذراري ضعيف پس از خود ميگذارند که خوف دارند که آنها بفقر و بيچارگي گرفتار شوند پس بايد از خدا بترسند و از نافرماني آن پرهيز کنند و گفتار آنها گفتار شرع و عقل پسند باشد.
اينکه آيه شريفه را دو نحوه تفسير کردند و هر دو از اخبار مستفاد ميشود:
اول- اينکه کسي که اولاد صغار دارد مثل صغار و مجانين و سفهاء که تمکن از تحصيل معاش ندارند تمام مالش را صرف خود نکند چه در زمان حيات و چه وصيت کند که پس از موت صرف او کنند و براي اولادش چيزي منظور نياورد و آنها بفقر و فاقه گرفتار شوند زائد بر ثلث حق ندارد وصيت کند بلکه ثلث هم زياد است، چنانچه در اخبار تصريح شده.
دوم- کسي که وصي و قيم صغار شد در مال صغار اجحاف و تعدي نکند و آنها را بفقر نيندازد که پس از او با ذريه او هم چنين معامله خواهد شد و بترسد که ظلم باولاد صغار ديگران اثرش ظلم بصغار خود است از ديگران.
و ممکن است گفته شود که آيه شريفه عام است و هر دو قسم را شامل ميشود باين معني که مراد از وَ ليَخش‌َ الَّذِين‌َ لَو تَرَکُوا مِن خَلفِهِم ذُرِّيَّةً ضِعافاً کساني که ذرية ضعاف دارند بترسند و آنها را گرفتار فقر و بيچارگي نکنند نه بالمباشرة که براي آنها از ترکه منظور نياورند و نه بالتسبيب که بذراري ديگران تعدي
جلد 5 - صفحه 21
نکنند که سبب شود که ديگران هم بذراري او همين معامله را بکنند (خافُوا عَلَيهِم) و مراعات آنها را نکنند (فَليَتَّقُوا اللّه‌َ) بعلاوه ظلم صغار عقوبت شديد دارد چنانچه بيايد و کاملا بايد پرهيز کنند.
وَ ليَقُولُوا قَولًا سَدِيداً قول سديد موافق با صواب و عدل است و حسن کلام چه با خود صغار و ايتام و چه در مورد آنها با ديگران بر خلاف حق نگويد و با آنها با کمال تلطف صحبت کند.