تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فِيها وَ لَهُ عَذابٌ مُهِينٌ «14»
وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ: و هر که نافرمانى کند خدا و رسول او را، وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ: و تجاوز کند از حدود مقرره او در ميراث و ساير احکام شرعيه از حلال و حرام، يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فِيها: داخل فرمايد خدا او را در آتش در حالتى که مخلد و دائم است در آن، وَ لَهُ عَذابٌ مُهِينٌ: و مر آن عاصى مستحل، يا متعدى از جميع حدود راست عذابى خوار کننده، يعنى عذاب او بر وجه استخفاف و اهانت است، چنانچه ثواب مطيع، بر وجه کرامت است.
تنبيه: بدان که چون مؤمن عاصى در جهنم مخلد نخواهد بود و به سبب شرافت کلمه توحيد، نجات خواهد يافت، پس مراد به عاصى:
1- مستحل محرماتى است که موجب کفر است.
2- مراد متعدى از جميع حدود است که از صفات کفار مى‌باشد.
3- صاحب صغيره، بلاخلاف از عموم آيه خارج است، اگر چه فاعل معصيت است، و متعدى از حدود اللّه. و هرگاه به اجماع جايز باشد اخراج او، پس جايز باشد که صاحب کبيره نيز از عموم آيه خارج باشد به وسيله شفاعت
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 373
حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم يا ائمه هدى عليهم السلام و صلحاى امت، و يا حقّ تعالى به محض تفضل خود، او را عفو کند.
4- به جهت قيام دليل بر وجوب قبول توبه، ناچار است اخراج تائب از عموم آيه. و ديگر، قيام دلالت بر جواز وقوع تفضل به عفو، مستلزم اخراج آن کسى است که حق تعالى در حق او تفضل فرموده باشد به اسقاط عقوبت از او، و آيه شريفه وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِکَ لِمَنْ يَشاءُ*، مصرّح است بر اين پس آيه بر عموم خود باقى نباشد، به دلايل مذکوره.