تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَکُمْ وَ يَهْدِيَکُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ يَتُوبَ عَلَيْکُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَکِيمٌ «26»
بعد از آن بيان مصالح تحليل و تحريم را نسبت به بندگان مى‌فرمايد:
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَکُمْ: اراده فرمايد و مى‌خواهد خداى تعالى تا بيان نمايد براى شما آنچه متعبد شويد به آن از احکام حلال و حرام، يا مى‌خواهد خدا مبين سازد آنچه مخفى است بر شما از محاسن و مصالح اعمال شما، يا حق تعالى مى‌خواهد حق را، به جهت آنکه بيان آن فرمايد براى شما، وَ يَهْدِيَکُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ: و هدايت نمايد شما را سنتهاى کسانى که قبل از شما
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 403
بودند، يعنى دين حضرت ابراهيم و اسمعيل عليهما السلام، يا طريقه پيشينيان از اهل حق و رشد، تا بصير باشيد در افعال، به متابعت آثار محقين و مجانبت آثام مبطلين. وَ يَتُوبَ عَلَيْکُمْ: و رجوع فرمايد بر شما به تنقيل اثقال و رفع احمال و تخفيف احکام و غفران آثام، و يا ارشاد کند شما را به منع از معاصى، يا به آنچه کفاره سيئات شما باشد. وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَکِيمٌ: و خداى تعالى عالم است به مصالح شما در اوامر و نواهى، حکيم است در آنچه حکم فرمايد.
تبصره: آيه شريفه دلالت دارد بر بطلان قول جبريه، که گويند: اراده الهى تلبيس ادله و اصرار بر معصيت و ضلالت باشد (نعوذ باللّه من هذه العقيدة الضاله)؛ زيرا اولا: اگر چنين باشد، نقض غرض و منافى تکليف و ارسال رسل و انزال کتب و جزاى اعمال باشد. ثانيا: حق تعالى فرمايد: اراده من، بيان ادله و خير و صلاح و رشد و هدايت است. در اين صورت چسان بندگان را گمراه نمايد. ثالثا: اراده ازليه الهيه، خير و ايمان و هدايت است نسبت به مکلفين عموما. به دليل حديث شريف نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که: کلّ مولود يولد على الفطرة «1» و مراد، فطرت توحيد و ايمان است، بالاتفاق. پس بنابر اين، کفر و ضلالت و شرور از جانب بنده باشد نه ذات اقدس الهى جلّ و علا.