اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُرِيدُ اللّه‌ُ لِيُبَيِّن‌َ لَکُم وَ يَهدِيَکُم سُنَن‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِکُم وَ يَتُوب‌َ عَلَيکُم وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ حَکِيم‌ٌ «26»
اراده فرموده خداوند که از براي شما بيان فرمايد و شما را هدايت نمايد برفتار و کردار پيشينيان شما تا راه حق و باطل آنها را بفهميد خوبيهاي آنها را بگيريد و بديهاي آنها را ترک نمائيد و نيز اراده فرموده که توبه شما را قبول فرمايد و خداوند عالم است بکردار هر کس و حکيم است بمصالح و مفاسد هر کاري.
اراده علي التحقيق مطابق مذهب حکماء و بزرگان علماء از صفات ذات است و بمعناي علم بصلاح و فساد هر فعلي است نظير حکمت که بمعني علم بمصالح و مفاسد مترتبه بر افعال است و رتبه حکمت مقدم است بر رتبه اراده زيرا هر فعلي اگر داراي حکمت باشد آن فعل صلاح ميشود و اگر مفسده داشته باشد آن فعل فاسد ميگردد و برگشت هر دو بعلم است و عين ذات اقدس است خلافا لجماعتي از متکلمين که اراده را از صفات فعل گرفته بمعني ايجاد که هر ممکني بايجاد حق موجود ميشود، ولي ايجاد بنفس خود موجود ميگردد چنانچه گفتند خلقت الاشياء بالمشيئة و خلقت المشيئة بنفسها و در لسان حکماء اينکه ايجاد را تعبير بوجود منبسط کردند که سرتاسر موجودات را ميگيرد و البته اينکه ايجاد هم از فاعل قادر مختار بدون اراده و صلاح نيست، و فرق واضح است بين اراده و مشيئة اگر چه بعنايت و مجاز گاهي بر يکديگر اطلاق ميشود.
يُرِيدُ اللّه‌ُ لِيُبَيِّن‌َ لَکُم لام در ليبين براي تأکيد در بيان است يعني البته بيان ميفرمايد چنانچه کلمه (يريد) هم تأکيد در اينکه جمله دارد زيرا مراد از اراده
جلد 5 - صفحه 58
منفک نميگردد و البته تحقق پيدا ميکند در باره خداوند چنانچه در آيه تطهير بيان کرده‌ايم إِنَّما يُرِيدُ اللّه‌ُ لِيُذهِب‌َ عَنکُم‌ُ الرِّجس‌َ أَهل‌َ البَيت‌ِ وَ يُطَهِّرَکُم تَطهِيراً احزاب آيه 33 و اينکه اراده تکويني است نه تشريعي بقرينه کلمه (انما) زيرا اراده تشريعي نسبت بتمام مکلفين است انحصار باهل بيت ندارد و (بيان) بمعني ظاهر است و (مبين) ظاهر کننده است و اطلاق بر کلام واضح روشن که بر مقصود دلالت تامه داشته باشد ميشود.
(و يهديکم) عطف بر (يبين) است مدخول لام يعني (ليهديکم) و هدايت بمعني راهنمايي است.
سُنَن‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِکُم سنة طريقه‌اي است که انسان اتخاذ ميکند مثل سنن ابراهيم و سليمان و سنن نبينا محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و سنن ائمه اطهار عليهم صلوات اللّه و ساير انبياء (ع) که ما مکلفيم اتخاذ کنيم، و مثل سنن جبابره و اقاصره و اکاسره و ساير دعات باطله که بايد اجتناب کنيم و خداوند در قرآن و لسان اخبار براي ما بيان فرموده و بما نشان داده لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ انفال آيه 47.
وَ يَتُوب‌َ عَلَيکُم وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ حَکِيم‌ٌ تفسير آن گذشت.