تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِکَ عُدْواناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْلِيهِ ناراً وَ کانَ ذلِکَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً (30)
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِکَ عُدْواناً وَ ظُلْماً: و هر که اقدام نمايد يا بجا آورد محرمات مذکوره را به تعدى و تجاوز از حق و ظلم و ستم. يا مراد، عدوان و تعدى بر غير و ظلم به نفس است به تعريض عقاب آن، يعنى هر که منهيات
«1» منهج الصادقين، جلد 3، صفحات 10- 11
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 410
مذکوره را به جا آورد جهت تعدى بر غير، که آن اتلاف نفس و مال آن کس باشد، و به سبب ظلم به خود به اينکه خود را در معرض سخط الهى درآورد، فَسَوْفَ نُصْلِيهِ ناراً: پس زود باشد داخل کنيم او را در آتشى، و چه آتشى که اگر شراره‌اى از آن در دنيا افتد، هر آينه تمام اهل آن هلاک شوند. مراد آتش جهنم است. وَ کانَ ذلِکَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً: و هست اين دخول در نار، بر خدا سهل و آسان، بدون صارفى و مانعى از آن. پس در اين صورت بايد مؤمن محترز باشد از حقوق مردم، و مجتنب از ارتکاب معاصى، که موجب هلاک نفس است.
ملاحظه نما چه اندازه اکل حرام، گناهى عظيم و عاقبتى وخيم دارد که حق تعالى آن را مقارن با قتل نفس و وعيد به عذاب جحيم فرموده، و قدرى احوالات بزرگان سلف را مطالعه نما و از گزارشات آنها در تحرز شبهات عبرت بگير. چنانچه علاء الدوله ديلمى براى شيخ رکن الدين دو آهو هديه فرستاد و گفت: اين، حلال است و او را صيد کرده‌ام به تيرى که خود تراشيده‌ام از باغى که به ارث به من رسيده، تمنا دارم به آن افطار نمائى. شيخ جواب داد:
من وقتى که خدمت استاد تلمذ مى‌نمودم، روزى يکى از امراء بلخ، دو مرغابى به تحفه فرستاد که حلال مى‌باشد. من آن را به باز خود صيد نمودم. استاد فرمود: در اين مرغابيها حرفى نيست، لکن آن بازى که اينها را صيد کرده از گوشت کدام مرغ پيره زنى قوت يافته؟ حال، اسبى که در عقب اين دو آهو تاختى از مزرعه کدام بيوه زنى علف خورده؟ تو مى‌خواهى به اين طعمه، مرا افطار دهى، حاشا. پس هر دو را برگردانيد و قبول ننمود. يا للعجب! چه اشخاصى بودند، و چه مردمانى در عصر ما پيدا شده که حرام بيّن را ابدا محترز نباشند. (فتأمل ايها العاقل من سوء العاقبه و شر الخاتمه).