تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَنْ يَکُنِ الشَّيْطانُ لَهُ قَرِيناً فَساءَ قَرِيناً (38)
«1» منهج الصادقين، جلد 3، صفحه 25.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 438
وَ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النَّاسِ: و همچنين خدا دوست ندارد به اعطاى مثوبت آنانکه خرج کنند اموال خود را براى ديدن مردمان و ملاحظه ناموس و اظهار جرئت و احسان خود، تا مردمان تحسين ايشان کنند. يا آماده ساخته‌ايم عذاب مهين را براى کفار و خراجين اموال به قصد ريا و شهرت.
مشارکت اهل بخل و انفاق بر سبيل ريا در ذم وعيد، براى آنست که بخل و سرف، يعنى انفاق بر غير حق که طرفين افراط و تفريطند، يکسانند در قبح استجلاب و ذم. وَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ: و ايمان نمى‌آورند به خدا و وحدانيت الهى، وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ: و مقر نيستند به روز قيامت تا به سبب آن در انفاق، قصد قربت و رضاى سبحانى و ثواب اخروى را نمايند؛ اين جماعت مصاحب شيطانند. وَ مَنْ يَکُنِ الشَّيْطانُ لَهُ قَرِيناً: و هر که مى‌باشد شيطان و اعوان او از جن و انس مر او را همنشين و مصاحب، فَساءَ قَرِيناً: پس بد همنشين است شيطان، زيرا ابليس داعى انسان است به کفر و معصيت، که مؤدى به آتش و عذاب حجيم است. يا متصفين به صفات مذکوره، مصاحب شيطانند. و اين تنبيه است بر آنکه چون شيطان قرين آنها باشد، حامل ايشان است به انفاق به ريا و کفر و مزين اين دو امر قبيح در نظر آنها، کقوله: إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ کانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ: و ابالسه انسيه نيز داخلند. و يمکن توعيد است به قرين بودن شيطان در جهنم و استغاثه آنها از جوار او که: يا ليت بينى و بينک بعد المشرقين فبئس القرين. بنا به قولى مراد اين جماعت، مشرکان مکه‌اند که به دشمنى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم جمع لشگر و خرج مال مى‌نمودند. يا منافقان که انفاق آنها مبتنى به ريا و سمعه بود. يا يهود که به جهت اغراض، به قوم انفاق مى‌نمودند.
تبصره: چون آيات قرآنى عبرت به عموم لفظ است نه خصوص سبب، لذا اين آيه شريفه عموميت دارد تا قيامت نسبت به کسانى که مقدم شوند بر انهدام و تخريب و تغيير شريعت نبويه احمديه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم «جانا مالا
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 439
قدما قلما» و مهيا است براى آنها عذاب مهين و مصاحبت شيطان لعين.