تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْکِتابِ يَشْتَرُونَ الضَّلالَةَ وَ يُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ (44)
چون حق تعالى ذکر احکامى فرمود که واجب است اعتقاد و عمل به آن نمودن، در عقب تحذير فرمايد به آنچه خلاف و ضد آن مى‌باشد:
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْکِتابِ: آيا نمى‌بينى و منتهى نشده علم تو اى پيغمبر، به سوى آنان که عطا شده است به آنها بهره کمى از علم کتاب تورات. مراد احبار يهودند که، يَشْتَرُونَ الضَّلالَةَ: مى‌خرند گمراهى را، يعنى بدل کنند هدايت را به ضلالت. هدايت آنها آن بود که به نعت و صفت حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عارف بودند. و ضلالت آنها آن بود که بعد از بعثت آن حضرت، انکار او نمودند از روى جحود و عناد و استکبار. يا معنى آنست که به جهت اخذ رشوه، تحريف تورات و تغيير احکام الهى نمايند، وَ يُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ: و مى‌خواهند اين گمراهان، از روى حسد و عداوت اينکه شما مؤمنان نيز گمراه شويد از راه راست که طريقه حقه مى‌باشد. توصيف فرموده اين جماعت را به دو صفت: يکى ضلالت بقوله:
يَشْتَرُونَ الضَّلالَةَ، و ديگر اضلال مردم از طريق حق بقوله: وَ يُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ. و هيچکس حالش بدتر و عذابش سخت‌تر نيست از کسى که جامع اين دو صفت باشد، يعنى ضلال و اضلال.
تبصره: چون آيات قرآنى عبرت به عموم لفظ است نه خصوص سبب، پس داخلند در اين آيه کسانى که اتيان شده به آنها بهره کمى از کتاب محکم سبحانى يعنى قرآن، و تبديل مى‌کنند هدايت و اسلام و ايمان و احکام الهيه و سنت نبويه را به ضلالت و کفر و غوايت.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 453