تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها کَذلِکَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى وَ يُرِيکُمْ آياتِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ (73)
فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها: پس فرموديم که بزنيد آن مقتول را به بعض از آن گاو. مفسرين را در اين عضو اختلاف است، به اقوال مذکوره: دم، زبان، گوش، ران، استخوان، گوشت ميان کتفين. چون بر او زدند فورا زنده شد، در حالتى که خون از گردن او مى‌ريخت و نام قاتلان خود را گفت که دو برادرزاده او بودند، که به طمع مال او را به صحرا بردند و او را کشتند؛ و بعد از تسميه نام قاتل خود، بيفتاد و بمرد.
کَذلِکَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى: اين چنين زنده فرمايد مردگان را. يعنى چنانچه اين مرده را زنده فرمود خدا، همچنين زنده فرمايد همه مردگان را روز قيامت براى جزاى اعمال، وَ يُرِيکُمْ آياتِهِ: نشان دهد شواهد خود را در زنده نمودن، لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ: براى اينکه تعقل و فکر کنيد تا دريابيد آن را و بدانيد ذاتى که قادر است بر زنده کردن نفسى، هر آينه قادر خواهد بود بر
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 175
زنده نمودن تمامى نفوس در قيامت، و در پيشگاه قدرت تامّه الهيه، استبعادى نخواهد داشت.
تنبيه: اينکه حق تعالى ابتدا آن مقتول را زنده نفرمود، بلکه مشروط ساخت به زدن بعضى از گاو مذبوح مشخص معين بر مقتول، به جهت آنست که متضمن بود مصالح بسيارى را از تقرب به خدا، و اداء واجب، و نفع يتيم، و آگاهى بر برکت توکل، و شفقت بر اولاد، و ميمنت نيکوئى به والدين و غيره که تمامى در ذبح اين گاو بود. و نيز اشعار بر آنکه حق طالب آنست که تقديم قربت کند پيش از قصد مطلوب، و متقرب اختيار شي‌ء احسن و پر قيمت نمايد براى قرب درگاه.
تبصره: در ايراد اين قضيه دلالت تامّى است بر صدق نبوت پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم. چه غوامض اخبار بنى اسرائيل را برايشان اعلام نموده بر وجهى که هيچکس را ممکن نيست علم به آن مگر کتب اوّلين را خوانده باشد، يا به طريق وحى به او رسيده باشد. و يهوديانى که مخالف آن حضرت بودند، تصديق قول آن حضرت نمودند در اين اخبار، با آنکه مى‌دانستند هيچ کتابى مطالعه ننموده. پس اين قسمت آيه ساطعه و حجت باهره باشد در ثبوت نبوت آنحضرت.
چون حق تعالى ذکر معجزه باهره و علامت ظاهره فرمود به بنى اسرائيل، در عقب آن طغيان و عصيان آنها را فرمايد: