تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْکِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذِينَ کَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلاً (51)
ترجمه
آيا نظر ننمودى بسوى آنانکه داده شدند بهره را از کتاب که ايمان ميآورند به بت و شيطان و ميگويند مر آنانرا که کافر شدند آنها بهدايت نزديکترند از آنانکه ايمان آوردند از راه دين.
تفسير
قمى فرموده نازل شده است در باره يهود وقتى که مشرکين عرب از آنها پرسيدند که دين ما بهتر است يا دين محمد جواب دادند دين شما و روايت شده که نازل شده است در باره کسانيکه غصب حق آل محمد (ص) را نموده و حسد بردند بمنزلت و مقام آنها نزد خداوند و از حضرت باقر (ع) عياشى روايت نموده که جبت و طاغوت فلان
جلد 2 صفحه 66
و فلان است و بعضى گفتهاند نام دو بت است که مشرکين آنها را پرستش مينمودند و فيض ره فرموده جبت در اصل اسم بت است و استعمال ميشود در هر معبودى جز خداوند و طاغوت اطلاق ميشود بر شيطان و بر هر باطلى چه معبود باشد چه نباشد و از ابن عباس نقل شده که جبت بتانند و طاغوت کسانى هستند که مناسب حال بتان بدروغ و فريب از جانب آنها با مردم سخن ميگفتند که موجب اضلال مردم ميشدند حقير عرض ميکنم اين معنى انسب معانى بمعنى لغوى و اطلاقات اين دو لفظ است و مناسب با روايات مفسره آيه زيرا که وجه شبه در تشبيه اولى و دوّمى بجبت و طاغوت بايند و معنى خيلى لطيف و واضح است چنانچه تشبيه بگوساله و سامرى هم معروف است و در کافى از حضرت باقر (ع) روايت نموده که ميگويند در باره پيشوايان ضلالت و دعاة خلق بآتش جهنم که آنها براه هدايت نزديکترند از آل محمد (ص).