اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ إِلَي الَّذِين‌َ أُوتُوا نَصِيباً مِن‌َ الکِتاب‌ِ يُؤمِنُون‌َ بِالجِبت‌ِ وَ الطّاغُوت‌ِ وَ يَقُولُون‌َ لِلَّذِين‌َ کَفَرُوا هؤُلاءِ أَهدي مِن‌َ الَّذِين‌َ آمَنُوا سَبِيلاً (51)
آيا نمي‌بيني و نظر نميکني بکساني که يک قسمت کتاب بآنها داده شده که ايمان ميآورند بجبت و طاغوت و ميگويند براي کفار که اينها بهتر و بيشتر هدايت ميکنند براه راست از مؤمنين.
اينکه آيه شريفه مشتمل بر يک ظاهري است و باطني، اما ظاهرش چنانچه بعضي از مفسرين گفتند اينکه جماعتي از يهود بعد از جنگ احد رفتند مکه که با مشرکين ابي سفيان و اتباعش هم دست شوند براي جنگ با مسلمين کفار قريش بآنها اطمينان نداشتند گفتند تا سجده باين دو بت بزرگ ما جبت و طاغوت نکنيد و ايمان نياوريد ما با شما همدست نميشويم اينها سجده کردند و ايمان آوردند و براي خوش آمد مشرکين گفتند که اينها بهتر از کساني که بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ايمان آوردند هدايت ميکنند براه حق.
و اما باطن و تفسيرش چنانچه از اخبار بسياري از ائمه طاهرين عليهم السلام رسيده و در اغلب کتب ضبط شده، در مجمع البحرين در لغت جبت ميگويد:
(قيل الجبت بالکسر فالسکون هو کل معبود سوي اللّه و يقال الجبت السحر و قيل الجبت و الطاغوت الکهنة و الشياطين و قيل الجبت کلمة يقع علي الصنم و الکاهن و الساحر، و
في الحديث عن الباقر عليه السّلام الجبت و الطاغوت فلان و فلان يعني شيخين لعنة اللّه عليهما
، و
في الخبر الطيرة و القيامة من الجبت
و
في الدعاء اللهم العن الجوابيت و الطواغيت و کل ند يدعي من دون اللّه و يمکن تنزيله علي الجميع
انتهي) و از کافي کليني است از حضرت صادق عليه السّلام فرمود
(کل راية ترفع قبل قيام القائم فصاحبها طاغوت تعبد من دون اللّه عز و جل)
و اينکه حديث در ذيل آية الکرسي گذشت.
جلد 5 - صفحه 102
و نيز از کافيست از حضرت صادق (ع) که تفسير فرموده بائمه ضلال و دعات باطله در حديث مفصلي، بنا بر اينکه مي‌گوييم تمام اينکه تفسيرات بيان مصاديق است و گذشت در صفحه 20 اينکه کتاب که طاغوت در اصل طغيوت بوده قلب شد طيغوت شد، ياء قلب بالف شد طاغوت شد، و اطلاق بر هر رئيس کفر و ضلال ميشود و در قرآن هم اطلاق بر مفرد و جمع شده يُرِيدُون‌َ أَن يَتَحاکَمُوا إِلَي الطّاغُوت‌ِ وَ قَد أُمِرُوا أَن يَکفُرُوا بِه‌ِ نساء آيه 60، اطلاق بر مفرد شده وَ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَولِياؤُهُم‌ُ الطّاغُوت‌ُ يُخرِجُونَهُم مِن‌َ النُّورِ إِلَي الظُّلُمات‌ِ بقره آيه 257، اطلاق بر جمع شده و اصل آن از طغيان است بمعني سرکشي و سرپيچي است پس بر جميع دعات باطله مثل رؤساء بهائيت يا تصوف يا شيخيه و جميع امراء جور از اکاسره و جبابره و غير اينها اطلاق ميشود.
پس بنا بر اينکه معنا آيه چنين ميشود که هر کس داخل در دين حق شد و لو بمجرد ظاهر سپس رفت در تحت اطاعت دعات باطله مشمول اينکه جمله ميشود که ميفرمايد أَ لَم تَرَ إِلَي الَّذِين‌َ أُوتُوا نَصِيباً مِن‌َ الکِتاب‌ِ چه تورات باشد چه انجيل چه قرآن، سپس متابعت يک دعوي باطلي نمود که مردم را بضلالت انداخت جبت و طاغوت است، شيطان باشد يا ساحر يا کاهن يا شعبده باز يا ارباب ضلالت و غير آنها يُؤمِنُون‌َ بِالجِبت‌ِ وَ الطّاغُوت‌ِ و متابعت آنها را کردند.
وَ يَقُولُون‌َ لِلَّذِين‌َ کَفَرُوا هم کيشان خود و هم مسلکان (هؤلاء) اينکه دعات باطله أَهدي مِن‌َ الَّذِين‌َ آمَنُوا سَبِيلًا و کلمه سبيلا تميز است يعني از حيث راهنمايي اينها بهتر از مؤمنين هدايت ميکنند چنانچه هر اهل باطلي اينکه دعوي را دارد کُل‌ُّ حِزب‌ٍ بِما لَدَيهِم فَرِحُون‌َ مؤمنون آيه 53 قُل هَل نُنَبِّئُکُم بِالأَخسَرِين‌َ أَعمالًا الَّذِين‌َ ضَل‌َّ سَعيُهُم فِي الحَياةِ الدُّنيا وَ هُم يَحسَبُون‌َ أَنَّهُم يُحسِنُون‌َ صُنعاً سوره کهف آيه 104.
103