تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً کُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ إِنَّ اللَّهَ کانَ عَزِيزاً حَکِيماً (56)
ترجمه
همانا آنانکه کافر شدند بآيات ما زود باشد بيندازيم آنها را در آتش هرگاه گداخته شود پوستهاشان تبديل مينمائيم آنها را بپوستهائى غير از آن تا بچشند عذاب را همانا خداوند باشد غالب درستکردار.
تفسير
در احتجاج روايت نموده است که ابن ابى العوجاء از حضرت صادق (ع) سؤال نمود که گناه غير چيست آنحضرت فرمود واى بر تو او او است و او غير او است او عرض کرد از امور دنيوى مثالى از براى من بياور حضرت فرمود نديدى مردى را که خشتى را بشکند و دوباره در قالب بريزد آنخشت همانست و غير آنست حقير عرض مى‌کنم گويا منشأ اشکال ابن ابى العوجاء اين بوده که نفس را مجرد نميدانسته بلکه مادّى و حالّ در بدن ميدانسته لذا تصور مينموده اگر کسى سوخته شود و ثانيا لباس هستى بپوشد غير از شخص اوّل خواهد بود و اين همان اشکال حضرات است در باب معاد جسمانى با آنکه اگر اين اشکال وارد باشد در دنيا هم وارد است زيرا بتدريج گوشت و پوست تحليل ميرود و بدل آن ترکيب ميشود بطوريکه پس از مدتى هيچ جزء از اجزاء سابق براى شخص باقى نمانده با وجود اين آنشخص بحال خود باقى و شخصيت او محفوظ است به بقاء نفس که مدرک لذت و الم است و حضرت خواسته است جواب الزامى باو بفرمايد که محتاج بمقدمات اثبات تجرد نفس نباشد و در مقام احتجاج سنگرى بدست خصم نيايد لذا در صدق مشار اليه بحفظ ماده اکتفا فرموده و اين منافى نيست با زوال شخصيت بدن بزوال صورت آن چنانچه در حکمت مقرر شده است چون مصدر
جلد 2 صفحه 69
طاعت و معصيت و مورد ثواب و عقاب نفس است اگر چه بدن آلت تأثير و تأثر باشد و تغيير صورت آن مضر نيست و تحقيق آنستکه او او است نه غير او اگر مشار اليه نفس و روح باشد و او او است بلحاظ ماده و غير او است بلحاظ صورت اگر مشار اليه بدن باشد و قمى نيز قريب باين روايت را از آنحضرت نقل نموده است و خداوند غالب و قادر است و کسى نمى‌تواند در مقابل اراده او قيام نمايد و عقابش بر وفق حکمت و مطابق مصلحت است.