اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ إِلَي الَّذِين‌َ يَزعُمُون‌َ أَنَّهُم آمَنُوا بِما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ وَ ما أُنزِل‌َ مِن قَبلِک‌َ يُرِيدُون‌َ أَن يَتَحاکَمُوا إِلَي الطّاغُوت‌ِ وَ قَد أُمِرُوا أَن يَکفُرُوا بِه‌ِ وَ يُرِيدُ الشَّيطان‌ُ أَن يُضِلَّهُم ضَلالاً بَعِيداً (60)
آيا بر نميخوري بکساني که گمان ميبرند که ايمان آوردند بآنچه بر تو و آنچه قبل از تو بوده و ميخواهند محاکمه کنند نزد طاغوت با آنکه خدا امر فرموده که باو کافر شوند و شيطان ميخواهد اينها را گمراه کند بگمراهي دوري در شأن نزول آيه گفتند يک نفر از منافقين با يک نفر يهود نزاعي پيدا کردند يهود گفت ميرويم نزد محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم محاکمه ميکنيم چون او اهل رشوه نيست، منافق گفت ميرويم نزد کعب بن اشرف يهودي، و بعضي گفتند در مورد منازعه زبير بوده با يک نفر يهودي لکن هيچکدام دليلي بر خود ندارند و ما احتياج بآن نداريم و در اخبار بسياري دارد که ترافع نزد حکام جور و نزد سلطان و نزد حاکم
جلد 5 - صفحه 118
فاسق مشمول اينکه آيه است.
و تحقيق کلام اينست که منصب حکومت و قضاوت بايد بجعل الهي باشد و جعل نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و جعل امام معصوم در قرآن است يا داوُدُ إِنّا جَعَلناک‌َ خَلِيفَةً فِي الأَرض‌ِ فَاحکُم بَين‌َ النّاس‌ِ بِالحَق‌ِّ ص آيه 26، و نيز در حق پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ميفرمايد فَاحکُم بَينَهُم بِما أَنزَل‌َ اللّه‌ُ الاية مائده آيه 48.
و در خبر از حضرت باقر عليه السّلام است
انظروا الي رجل منکم قد روي حديثنا و نظر في حلالنا و حرامنا و عرف احکامنا فاجعلوه حکما فاني قد جعلته حاکما الحديث
فرائد در باب تعارض، و در باب قضاء و شهادات گفته‌اند که قاضي بايد مجتهد عادل جامع الشرائط باشد، پس بنا بر اينکه قضاوت نزد غير مجتهد يا مجتهد غير عادل تحاکم نزد طاغوت است و بر طبق اينکه مطلب اخبار بسياري داريم در تفسير اينکه آيه شريفه مثل روايت شيخ در تهذيب. از إبن مسکان از ابي بصير از حضرت صادق عليه السّلام و در او است
لو کان لک علي رجل حق فدعوته الي حکام العدل فابي عليک الا ان يرافعک الي حکام اهل الجور ليقضوا له لکان ممن حاکم الي الطاغوت
سپس استشهاد باين آيه فرمود.
و نيز روايت ميکند از حريز از ابي بصير از آن حضرت
ايما رجل کان بينه و بين اخيه منازعة (ممارات) فدعاه الي رجل من اصحابه يحکم بينهما فابي الا ان يرافعه الي هؤلاء کان بمنزلة الّتي قال اللّه تعالي
و اينکه آيه را تلاوت فرمود.
و از تفسير عياشي از يونس مولي علي از آن حضرت روايت ميکند فرمود
من کان بينه و بين اخيه منازعة فدعاه الي رجل من اصحابه فيحکم بينهما فابي الا ان يرافعه الي السلطان فهو کمن حاکم الي الجبت و الطاغوت.
شروع بتفسير (الم تر) نمي‌بيني و بر نميخوري إِلَي الَّذِين‌َ يَزعُمُون‌َ اشعار به اينکه تحاکم الي الطاغوت حقيقة ايمان نيست بلکه بزعم و گمان ايمان است
جلد 5 - صفحه 119
بِما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ متعلق ايمان که مؤمن بايد معتقد بجميع آنچه که بر پيغمبر (ص) نازل شده از قرآن و احکام باشد.
وَ ما أُنزِل‌َ مِن قَبلِک‌َ و آنچه بر انبياء سلف نازل شده.
يُرِيدُون‌َ أَن يَتَحاکَمُوا إِلَي الطّاغُوت‌ِ ايمان با همچه اراده سازش ندارد و تحاکم الي الطاغوت انسان را از ايمان خارج ميکند.
وَ قَد أُمِرُوا أَن يَکفُرُوا بِه‌ِ مؤمن بايد کافر بطاغوت باشد و هر حاکم جوري طاغوت است چنانچه بيان شد.
وَ يُرِيدُ الشَّيطان‌ُ أَن يُضِلَّهُم و تحاکم الي الطاغوت اضلال شيطان است آنهم نه اضلال نزديکي بلکه (ضلالا بعيدا) بسيار دوري که ديگر بر گشتن صعب و مشکل ميشود هدايت و ايمان.