تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أُولئِکَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً (63)
أُولئِکَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ: آن گروه منافقين و حالفين به کذب، کسانيند که خداى تعالى مى‌داند آنچه در دلهاى ايشان است، از نفاق و دوروئى. پس کتمان و قسم کاذب، ايشان را از عقاب باز ندارد. فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ: پس اعراض کن از قبول اعذار ايشان، يا از عقاب آنها به جهت مصلحت در استبقاى ايشان، وَ عِظْهُمْ: و با وجود بر اين، پند و نصيحت نما ايشان را، يعنى منع کن از نفاق و دروغ. وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ: و بگو مر آنان را در باب نفوس ناپاکشان، قَوْلًا بَلِيغاً: سخنى رسنده و اثر کننده در قلوب آنها، به مشابه‌اى که از آن غمناک گردند. و آن توعد است به قتل و استيصال. مراد آن
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 489
است که بگو به ايشان که اگر از اين توبه نکنيد، شما را به قتل آورم و مستأصل سازم. يا بگو مر ايشان را در باب نفوس و قلوب آنها که منطوى است بر نفاق گفتارى از روى تأثير، تا ترسيده از نفاق توبه کنند. ضحاک گفته: مراد «قول بليغ» آنست که بر ملأ، ايشان را موعظه فرما و در خلوت قول بليغ ادا کن. يعنى در باب نصيحت، تهديد و مبالغه نما در خلوت. چه نصيحت در آن مؤثرتر واقع شود به خلاف جلوت. حاصل آنکه حق تعالى امر فرمود به تجافى از ذنوب اهل نفاق و نصح ايشان و مبالغه در آن به ترغيب و ترهيب، و اين مقتضى شفقت انبياست. و در «قولا بليغا» دلالت است بر فضل بلاغت و حثّ بندگان بر اعتماد نمودن بر آنچه از احد اقسام حکمت است.