تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً (68)
وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً: و هر آينه هدايت نمائيم ايشان را، راهى راست که به سبب آن فيوضات کامله را دريابند و ابواب غيب بر ايشان مفتوح شود چنانچه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: من عمل بما علم ورّثه اللّه علم ما لا يعلم: «1» هر که عمل کند به آنچه داند، حق تعالى به او عطا فرمايد علمى را که ندانسته باشد.
زبده کلام آنکه ما ايشان را توفيق مى‌دهيم به ثبات بر طريق مستقيم، که آن هدايت است به مسالک مطلوبه دنيويه و اخرويه و استقامت به آن. يا به سبب صراط مستقيم، به فوز نعيم رسند که نقصان و زوال براى آن نخواهد بود.
تنبيه: بدان که عقل در بدن آدمى، به منزله تاجر راه آخرت، و سرمايه او عمر؛ و نفس در اين تجارت، بجاى شريک است که به سرمايه او تجارت مى‌کند. و نفع اين تجارت، تحصيل اخلاق حسنه و صفات فاضله است که وسيله رسيدن به نعيم ابدى و سعادت سرمدى مى‌باشد. و خسران آن، کسب اوصاف رذيله و ارتکاب معاصى است که باعث وصول درکات جحيم و عذاب اليم است. و موسم اين تجارت، ايام زندگانى و بازار آن، دنياست. همچنانکه تاجر ابتدا با شريک خود شرط و پيمان مى‌کند که چه معامله کند و چه بخرد و چه بفروشد. بعد از آن، خود مراقب احوال او و در هر طرف مترصد و متوجه است که از شرط تخطى نکند و پيمان را نشکند و سرمايه را تلف ننمايد. و اگر جائى خطا از او ديد، آگاهش سازد و منع نمايد و بعد از اينها حساب او را مى‌رسد و نفع و ضرر را ملاحظه نمايد چنانچه سرمايه را از دست داده باشد، او
«1» منهج الصادقين، جلد 3، صفحه 65.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 497
را مؤاخذه کند و غرامت از او گيرد. همچنين عقل انسانى در شراکت نفس و تجارت آن، اين اعمال را بجا آورد تا آنکه نائل به صراط مستقيم و فايز به اجر عظيم گردد، و الّا خسران عايد شود.