اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما أَصابَک‌َ مِن حَسَنَةٍ فَمِن‌َ اللّه‌ِ وَ ما أَصابَک‌َ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَفسِک‌َ وَ أَرسَلناک‌َ لِلنّاس‌ِ رَسُولاً وَ کَفي بِاللّه‌ِ شَهِيداً (79)
آنچه برسد بتو از نيکي پس از جانب خدا است و آنچه برسد بتو از بدي از قبل نفس خود است و ما فرستاديم ترا براي مردم برسالت و کافي است بر رسالت تو شهادت خداوند.
نظر به اينکه ظاهر خطاب در آيه شريفه پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است و از آن طرف مقام عصمت آن حضرت مانع است از اينکه عمل زشتي از او سر زند که موجب اصابه سيئه باشد لذا مفسرين در مقام دفع آن بر آمدند، بعضي گفتند خطاب و لو صورة بآن حضرت است لکن مراد امت است از قبيل (اياک اعني و اسمعي يا جارة) است و بعضي گفتند مخاطب انسان است لکن هر دو اينکه تفسير مخالف صريح آيه است بخصوص بقرينه (و ارسلناک) که مخاطب قطعا پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است.
و تحقيق کلام اينست که در مقام خود گفته‌ايم که اينکه نوع قضايا فرضيه است
جلد 5 - صفحه 145
بنحو قضايا حقيقيه تابع تحقق موضوع است تا موضوع محقق نشود محمول تحقق پيدا نميکند مثل (الخمر حرام) تا خمر در خارج وجود پيدا نکند حکم حرمت فعليت پيدا نميکند بنا بر اينکه مي‌گوييم بنحو قضيه فرضيه ما أَصابَک‌َ مِن حَسَنَةٍ فَمِن‌َ اللّه‌ِ که هر نعمتي دنيوي و اخري بتو عنايت شود تفضل الهي است و از ناحيه او است وَ ما أَصابَک‌َ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَفسِک‌َ و اگر سيئه و عقوبتي اصابت کند از جانب نفس تو است لکن چون نفس نفيس نبوي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم از معصيت و عمل زشت منزه است اصابه سيئه هم باو نخواهد شد، و اينکه آيه شريفه در مقام بيان قاعده گويي است که در آيات شريفه ديگر هم اشاره دارد.
خلاصه مطلب آنکه خداوند تهديد ميفرمايد تمام بنده‌گان را به اينکه حضرت رسالت با آن مقام شامخ اگر معصيت نمود گرفتار عقوبت خواهد شد چه رسد بديگران نظير آيه شريفه لَئِن أَشرَکت‌َ لَيَحبَطَن‌َّ عَمَلُک‌َ وَ لَتَکُونَن‌َّ مِن‌َ الخاسِرِين‌َ زمر آيه 65، و آيه شريفه وَ لَئِن‌ِ اتَّبَعت‌َ أَهواءَهُم بَعدَ ما جاءَک‌َ مِن‌َ العِلم‌ِ ما لَک‌َ مِن‌َ اللّه‌ِ مِن وَلِي‌ٍّ وَ لا واق‌ٍ رعد آيه 37، وَ لَئِن‌ِ اتَّبَعت‌َ أَهواءَهُم مِن بَعدِ ما جاءَک‌َ مِن‌َ العِلم‌ِ إِنَّک‌َ إِذاً لَمِن‌َ الظّالِمِين‌َ بقره آيه 145 وَ لَئِن‌ِ اتَّبَعت‌َ أَهواءَهُم بَعدَ الَّذِي جاءَک‌َ مِن‌َ العِلم‌ِ ما لَک‌َ مِن‌َ اللّه‌ِ مِن وَلِي‌ٍّ وَ لا نَصِيرٍ بقره آيه 120، و معلوم است که آن حضرت نه شرک ميآورد و نه متابعت اهواء کفار ميکند اينکه آيات براي قطع طمع کفار و تکليف ساير بندگان است، بنا بر اينکه تفسير حسنة بجنگ بدر و سيئة بجنگ احد هيچ مناسبتي ندارد.
وَ أَرسَلناک‌َ لِلنّاس‌ِ رَسُولًا سؤال- کلمه (ارسلناک) دلالة بر رسالت داشت ذکر (رسولا) چه مناسبتي دارد.
جواب- رسولا، تأکيد است مثل اينکه بگويي تو را بپيغمبري فرستاديم (وَ کَفي بِاللّه‌ِ شَهِيداً) سؤال- از کجا ميتوان فهميد که خداوند شهادت
جلد 5 - صفحه 146
برسالت پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم داده جواب- بعد از آنکه معجزه بودن قرآن ثابت شد و معلوم شد کلام الهي است شهادت قرآن کافيست.