تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُکَلَّفُ إِلاَّ نَفْسَکَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَکُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ کَفَرُوا وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْکِيلاً (84)
ترجمه
پس جنگ کن در راه خدا تکليف کرده نميشوى مگر خودت و ترغيب کن مؤمنان را شايد خدا آنکه باز دارد آسيب آنانرا که کافر شدند و خدا شديدتر است در آسيب رساندن و سختتر است در عقوبت نمودن.
تفسير
روايت شده است که بعد از جنگ احد بين پيغمبر (ص) و أبو سفيان مواعده شد که در موسم بدر صغرى طرفين براى مبارزه حاضر باشند و چون آنموعد رسيد اصحاب اظهار کراهت از خروج براى جهاد نمودند پس اين آيه نازل شد و پيغمبر (ص) با هفتاد نفر در موعد حاضر شدند و اگر احدى متابعت نمينمود پيغمبر (ص) منفردا مکلف بخروج بود و خارج ميشد چنانچه بلسان مبارک تصريح فرمود اين بود که خداوند هم بوعده خود وفا فرمود و شر کفار را از مسلمين کفايت کرد و ابو سفيان از موعد تخلف نمود و اين ننگ براى آنها و اين فخر براى مسلمين باقى ماند و خلاصه ظاهر آيه آنستکه جهاد کن بتنهائى مکلف نيستى بفعل احدى مگر خودت ولىشان تو ترغيب و تحريض بصلاح
جلد 2 صفحه 93
است خداوند شر کفار را کفايت ميفرمايد و باس و سطوت و شدت امر الهى زيادتر از آنها است و استيصال و عذاب و عقاب او افزون است در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده است که خداوند تکليفى به پيغمبر (ص) فرمود که بهيچ کس نفرموده بود و آن اين بود که آنحضرت مکلف شد که به تنهائى خروج نمايد براى مبارزه با تمام مردم اگر ناصرى نداشته باشد و چنين تکليفى نسبت باحدى از مخلوق نشده نه پيش از آن و نه بعد از اين و اين آيه را تلاوت فرمودند.