اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
اللّه‌ُ لا إِله‌َ إِلاّ هُوَ لَيَجمَعَنَّکُم إِلي يَوم‌ِ القِيامَةِ لا رَيب‌َ فِيه‌ِ وَ مَن أَصدَق‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ حَدِيثاً (87)
خدايي که نيست خدايي جز او هر اينه جمع ميفرمايد شما را براي روز قيامت که هيچگونه قابل شک و ريب نيست در روز بازگشت و کيست راستگوتر در حديث از خدا.
تفسير جملات اينکه آيه در طي آيات متکثره بيان شده احتياج بتکرار نيست فقط بطور خلاصه متذکر ميشويم اللّه‌ُ لا إِله‌َ إِلّا هُوَ مفاد کلمه توحيد است که دلالت بر جميع مراتب توحيد از توحيد ذاتي، صفاتي، عبادتي، افعالي و نظري دارد بدلالة مطابقي و التزامي بلکه بدلالة اقتضايي بر جميع عقائد حقه و اصول مذهب و احکام دين دارد، بعلاوه اينکه جمله بواسطه تقديم کلمه (اللّه) و تعبير بکلمه (هو) که دلالت بر مقام غيب الغيوبي دارد دلالتش قوي‌تر و تأکيدش بيشتر است چنانچه کلمه (ليجمعنکم) بواسطه لام تأکيد و نون تأکيد که کانه خداوند قسم ياد ميفرمايد که جميع شما را البته خواهد جمع فرمود، دلالتش بر ثبوت و تحقق يوم القيمه بيشتر است.
و کلمه إِلي يَوم‌ِ القِيامَةِ در مقام بيان حکمت و غرض است نفرموده في يوم القيمة کانه ميفرمايد که غرض از جمع آوري شما براي قيامت و رسيدگي
جلد 5 - صفحه 158
بحساب و پاداش اعمال و جزاي حسنات و سيئات است و اينکه موضوع (لا رَيب‌َ فِيه‌ِ) است که ريب بمعني شک بيجا است يعني قابل شک نيست و ادله بر ثبوتش بسيار است و اقواي تمام ادله خبر دادن خداوند است وَ مَن أَصدَق‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ حَدِيثاً چون کذب قبيح است و محال است از او صادر شود حتي صدق حديث از صفات بارزه انسان است و منسوب بامير المؤمنين است که فرمود مقام قربي که نزد رسول اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم پيدا کرده براي صدق حديث و اداء امانت بوده، و در خبر است که نگاه نکنيد بکساني که نماز ميخوانند و روزه ميگيرند خوبي انسان بصدق حديث و اداء امانت است، بعلاوه دليل عقلي بر معاد اينست که اگر معاد نباشد ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام بلکه خلقت بشر لغو ميشود، و اگر معاد نباشد فرق بين مؤمن و کافر و معاند و بين مطيع و عاصي و بين ظالم و مظلوم گذارده نميشود و اينکه قبيح است و از خدا فعل لغو و قبيح صادر نميشود.