تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَدُّوا لَوْ تَکْفُرُونَ کَما کَفَرُوا فَتَکُونُونَ سَواءً فَلا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِياءَ حَتَّى يُهاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ لا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً (89)
«1» اصول کافى، جلد 2، کتاب الايمان و الکفر، صفحه 13، حديث 4.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 535
بعد از آن حال منافقان راى اخبار مى‌فرمايد:
وَدُّوا لَوْ تَکْفُرُونَ کَما کَفَرُوا: دوست مى‌دارند برگشتگان از دين، و تمنا کنند آنکه کافر شويد شما، همچنانکه کافر شدند آنها، فَتَکُونُونَ سَواءً: تا باشيد مساوى يکديگر در ضلالت و کفر، يعنى شما هم مثل آنها شويد.
فَلا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِياءَ: پس فرا مگيريد و اتخاذ مکنيد از ايشان، دوستان، حَتَّى يُهاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ: تا اينکه ايمان آورده و مهاجرت نمايند از بلده کفر به بلده اسلام در راه خدا، يعنى هجرت ايشان خالى باشد از غرضى از اغراض دنيوى. مراد آنست که ايمان ايشان به هجرتى که محض رضاى الهى باشد، تا متحقق نشود، با ايشان دوستى مکنيد.
در بعضى از تفاسير آمده که هجرت بر سه نوع است: اول- هجرت مؤمنان با پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از مکه به مدينه، لقوله: وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ. دوم- هجرت کافران و منافقان از کفر و نفاق به ايمان، چنانچه در اين آيه فرموده. سيم- هجرت مؤمنان از معاصى، کما قال:
المهاجر من هاجر عمّا نهيه اللّه: مهاجر کسى است که هجرت کند از آنچه خدا نهى فرموده.
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ: پس اگر اعراض کنند از ايمان و هجرت، پس بگيريد ايشان را و اسير کنيد، وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ: و بکشيد ايشان را هر جا که بيابيد، در حل و حرم مانند ساير کفره، وَ لا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً: و اتخاذ مکنيد از ايشان، دوستى و نه ناصرى و مدد کارى، يعنى بالکليه از ايشان مجانبت کنيد و از آنها قبول ولايت و نصرت منمائيد. آيه شريفه نهى صريح است بر اتخاذ موالات و دوستى با کفار و منافقين، تا مادامى که هجرت نکنند از کفر به ايمان.