اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا إِذا ضَرَبتُم فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ فَتَبَيَّنُوا وَ لا تَقُولُوا لِمَن أَلقي إِلَيکُم‌ُ السَّلام‌َ لَست‌َ مُؤمِناً تَبتَغُون‌َ عَرَض‌َ الحَياةِ الدُّنيا فَعِندَ اللّه‌ِ مَغانِم‌ُ کَثِيرَةٌ کَذلِک‌َ کُنتُم مِن قَبل‌ُ فَمَن‌َّ اللّه‌ُ عَلَيکُم فَتَبَيَّنُوا إِن‌َّ اللّه‌َ کان‌َ بِما تَعمَلُون‌َ خَبِيراً (94)
اي کساني که ايمان آورديد موقعي که حرکت ميکنيد در زمين در راه الهي براي جهاد کفار بايد کمال تبين و تثبت و تأمل و دقت را نمائيد نبادا مسلماني بتوهم کفر بقتل برسانيد و اگر کسي القاء سلام کرد و اظهار اسلام نمود نگوئيد دروغ مي‌گويي و از ترس اظهار ميکني و او را بقتل برسانيد و اموالش را بغنيمت ببريد خداوند بشما از خزائن خود آنچه بايد بدهد ميدهد نزد او مال بسيار است چنانچه سابقا هم اينکه نحو بوديد يعني شما هم کافر بوديد پس خدا منت بر شما گذاشت و بشرف اسلام مشرف شديد آنهم ممکن است کافر بوده و مسلمان شده کاملا بايد تبيين کنيد اگر يقين بکفرش پيدا کرديد بقتل برسانيد و الّا بمجرد احتمال بايد خودداري کنيد محققا خداوند از اعمال شما با خبر است و نيات و مقاصد شما را ميداند.
موضوع دين اسلام بر ظاهر است هر کس اقرار بشهادتين کرد بايد پذيرفت تا مادامي که کشف خلاف نشده چنانچه منافقين يا از ترس يا طمع اظهار اسلام کردند و پذيرفته شدند تا مادامي که نفاقشان ظاهر نشده محکوم باحکام اسلام هستند جان و مالشان محفوظ است.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بمسلمين مجاهدين است إِذا ضَرَبتُم فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ مسافرت است و خروج از محل مثل مدينه براي خدا و جهاد في سبيل اللّه فَتَبَيَّنُوا تبين بمعني کشف حقيقت است از بان بمعني ظهر است چنانچه در خبر
جلد 5 - صفحه 175
فاسق هم امر بتبيين فرموده بمجرد خبر او ترتيب اثر نکنيد که نادم ميشويد ميفرمايد إِن جاءَکُم فاسِق‌ٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوماً بِجَهالَةٍ فَتُصبِحُوا عَلي ما فَعَلتُم نادِمِين‌َ حجرات آيه 6.
وَ لا تَقُولُوا لِمَن أَلقي إِلَيکُم‌ُ السَّلام‌َ القاء سلام ظاهر در شهادتين است يعني اسلام بگويد من مسلمانم (لست مؤمنا) نه اينکه مراد سلام کردن است که تحيت اسلاميست و نه اينکه مراد تسليم است که من با شما جنگ ندارم چنانچه مفسرين گفتند زيرا مناسبت با کلمه (لست مؤمنا) ندارد چون کافر ميشود بمسلمان سلام کند و بسا کفار که با مسلمانان بمسالمت رفتار ميکنند گفتن (لست مؤمنا) بآنها مانعي ندارد.
تَبتَغُون‌َ عَرَض‌َ الحَياةِ الدُّنيا مراد اموال آن شخص است که بطمع مال او بگويي کافري و مؤمن نيستي و مالت محفوظ نيست.
فَعِندَ اللّه‌ِ مَغانِم‌ُ کَثِيرَةٌ خداوند براي شما غنائمي مقرر ميفرمايد در جهاد با کفار مسلّم الکفر و وسائل ديگري.
کَذلِک‌َ کُنتُم مِن قَبل‌ُ البته تمام مسلمين در صدر اسلام کافر بودند مسلمان شدند فَمَن‌َّ اللّه‌ُ عَلَيکُم هدايت و توفيق نصيب شما شد که بشرف اسلام مشرف شديد فَتَبَيَّنُوا تأکيد جمله قبل است که البته بايد تبيين کنيد.
إِن‌َّ اللّه‌َ کان‌َ بِما تَعمَلُون‌َ خَبِيراً تفسيرش واضح است و مکرر بيان شده.
176