اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِلاَّ المُستَضعَفِين‌َ مِن‌َ الرِّجال‌ِ وَ النِّساءِ وَ الوِلدان‌ِ لا يَستَطِيعُون‌َ حِيلَةً وَ لا يَهتَدُون‌َ سَبِيلاً (98)
مگر مستضعفين از مردان و زنان و اطفال که استطاعت ندارند خود را نجات دهند و راهي براي آنها نيست.
کلمه (الا المستضعفين) ممکن است استثناء از جمله قبل باشد که فَأُولئِک‌َ مَأواهُم جَهَنَّم‌ُ يعني اينها از جهنم معاف هستند چنانچه ببرهان عقل و نقل ثابت شده که جاهل قاصر چه از کفار باشد و چه از مخالفين و غير اينها در صورتي که هيچگونه تقصيري از او سر نزده باشد و عنادي از او ظاهر نشده باشد معاقب نيست زيرا عذاب او خلاف عدل است و او چون ايمان ندارد لياقت بهشت هم ندارد، و ممکن است استثناء از جميع جملات آيه قبل باشد از سؤال ملائکه و ظلم بنفس و مؤاخذه از ترک مهاجرت تا آخر آيه.
و اينکه مستضعفين سه دسته هستند (من الرجال) يا از جهت فقر يا از جهت نقص بدني مثل فلج و عمي يا از جهت مرض يا قلة عقل و سفاهت يا از جهت عدم وصول دعوت بآنها يا از جهت اغواء مشرکين و امر را بر آنها مشتبه کردن يا جهات ديگر.
وَ النِّساءِ و زنها از اينکه جهات اقرب بقصور هستند از مردان بخصوص از جهت قلة عقل و فقدان وسائل.
وَ الوِلدان‌ِ که آنها از زنها هم اقرب بقصور هستند زيرا قلم تکليف از آنها برداشته شده چنانچه در حديث است
(رفع القلم عن الصبي حتي يحتلم و عن المجنون حتي يفيق و عن النائم حتي يستيقظ).
لا يَستَطِيعُون‌َ حِيلَةً علت و وجه استثناء است که خود آنها نميتوانند کاري و تمهيدي بکار زنند که از شرک بيرون آيند و در اسلام داخل شوند.
جلد 5 - صفحه 182
وَ لا يَهتَدُون‌َ سَبِيلًا و راهنمايي هم ندارند که آنها را هدايت کنند و براه حق دلالت نمايند.