تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً کَثِيراً وَ سَعَةً وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً (100)
جلد 2 صفحه 112
ترجمه
و کسيکه هجرت نمايد در راه خدا مىيابد در زمين آسايش گاه بسيار و وسعت را و کسيکه بيرون آيد از خانه خود که هجرت کننده باشد بسوى خدا و پيغمبرش پس دريابد او را مرگ پس بتحقيق لازم شده است مزد او بر خدا و باشد خدا آمرزنده مهربان.
تفسير
در مجمع از ابو حمزه ثمالى نقل نموده که چون آيه هجرت نازل شد مردى از مسلمانان که جندع يا جندب بن حمزه نام داشت و در مکّه بود شنيد و او مريض سخت بود به فرزندان خود گفت من راه مدينه را ميدانم لذا از آنانکه در آيه استثناء شدهاند نيستم ميترسم بميرم و اللّه يکشب در مکّه نميمانم بايد مرا به مدينه هجرت دهيد فرزندانش او را در تخت روان گذارده به مدينه هجرت دادند چون به منزل تنعيم رسيدند وفات يافت و اين آيه در شأن او نازل شد و عياشى از محمد بن ابى عمير نقل نموده که زرارة بن اعين پسر خود عبيد اللّه را به مدينه فرستاد براى تحقيق امامت حضرت موسى بن جعفر (ع) و قبل از مراجعت پسرش وفات يافت و چون اين خبر بحضرت رسيد فرمود اميدوارم که زراره از مصاديق اين آيه باشد حقير عرض مىکنم معلوم ميشود خروج از بيت اعم است از مسافرت و طلب علم و معرفت بخدا و پيغمبر و امام و احکام آنها و کسيکه از محل خود حرکت نمايد براى تحصيل رضاى خدا و رسول بمنازل پر نعمت و راحت که موجب رغم انف شيطان و اعداء شود ميرسد و در وسعت رزق و وسعت دين زندگانى مينمايد و اگر بمقصود رسد فنعم المطلوب و اگر در راه بميرد بعهده خداوند است که همان اجريرا که در صورت نيل بمقصود داشت باو عنايت فرمايد تا معاندين نگويند رفت و به مقصود نرسيد و بدانند که نتيجه مقصود را بدست آورده است و اگر در اين امر هم قصور و فتورى براى او روى داده است چون خداوند غفور است و رحيم از او ميگذرد و او را برحمت خود واصل مىفرمايد انشاء اللّه تعالى بنابر اين کسيکه در سفر زيارت بميرد نبايد گفت سعادت نداشت و بمقصود نرسيد بلکه بمقتضاى اين آيه اجر زيارت براى او ثابت و در زمره زوار محسوب است.