تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تَهِنُوا فِي ابْتِغاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَکُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ کَما تَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ ما لا يَرْجُونَ وَ کانَ اللَّهُ عَلِيماً حَکِيماً (104)
شأن نزول: عکرمه روايت نموده که در غزوه «حمر الاسد»، حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بعد از جنگ احد مى‌خواست ابو سفيان را تعاقب نمايد، و صحابه از جراحات متألم بودند؛ آيه شريفه نازل شد:
وَ لا تَهِنُوا فِي ابْتِغاءِ الْقَوْمِ: و سستى مکنيد و ضعف مورزيد در طلب کفار و حرب با آنها، إِنْ تَکُونُوا تَأْلَمُونَ: اگر هستيد شما که متألم و دردمند شده‌ايد از جراحات، فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ کَما تَأْلَمُونَ: پس بدرستى که کافران نيز متألم شدند و زخم خورده، همچنان که شما دردمنديد، وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ: و شما با وجود الم اميد داريد از خداوند سبحان، ما لا يَرْجُونَ: آنچه ايشان اميد ندارند از ثواب آخرت و نصرت در دنيا. اين الزام ايشان است در ثبات قدم به معرکه جهاد و تقريع بر قدرت ايشان در آن، به آنکه ضرر قتال داير است بين الفريقين، و مختص به شما نيست، و معذلک شما اميدواريد از خدا به اظهار دين اسلام و استحقاق ثواب که دشمنان اميد به اين ندارند. پس سزاوار آنست که رغبت شما از ايشان بيشتر باشد در حرب و صبر شما بر آن اکثر. وَ کانَ اللَّهُ عَلِيماً حَکِيماً: و هست خداوند دانا به ضماير و اعمال شما محکم کار در امر و نهى، و جز بر وفق حکمت، امر نفرمايد و نهى نمى‌نمايد. پس مطيع اوامر و نواهى او شويد. و تفصيل اين، در سوره آل عمران گذشت.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 561