تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراکَ اللَّهُ وَ لا تَکُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماً (105)
ترجمه
همانا ما فرستاديم بسوى تو کتابرا براستى تا حکم کنى ميان مردم بآنچه شناساند ترا خدا و مباش براى خيانت کاران دشمنى کننده.
تفسير
قمى ره فرموده که بشير و مبشر و بشر سه برادر بودند از منافقين انصار و از خانه عموى قتادة بن نعمان سرقتى نمودند و او بحضرت ختمى مرتبت از آنها شکايت نمود و آنها منکر شده لبيد بن سهل را که مرد مؤمنى بود باين عمل متهم نمودند و او کاملا از خود دفاع کرد و آنها از او صرف نظر نمودند و متوسل بيکى از اقوام خودشان که اسيد بن عروه بود شدند و او مرد حرّاف بليغى بود بخدمت حضرت رسول (ص) شتافت و آنها را تبرئه نمود و حضرت قتادة را مورد عتاب قرار داد و مؤاخذه فرمود که چرا آنها را متّهم ساختى
جلد 2 صفحه 119
و قتاده از اين معنى غمناک شد بطورى که آرزوى مرگ کرد و عمّش او را دلدارى داد و اين آيه و آيات بعد نازل گرديد و در مجمع قريب باين معنى را نقل نموده و فرموده کنيه بشر ابو طعمه بود و شعر مى‌گفت در هجو اصحاب پيغمبر و نسبت بغير ميداد و در جوامع روايت نموده است که ابو طعمة بن ابيرق زرهى از قتادة بن النعمان دزديد و نزد مرد يهودى پنهان کرد و آن زره را از منزل آن يهودى بيرون آوردند و او گفت ابو طعمه نزد من امانت گذارده پس پسران ابيرق شرفياب خدمت حضرت رسول شدند و تقاضا نمودند که از برادر آنها دفاع فرمايد و عرض کردند اگر اين لطف را نفرمائى برادر ما رسوا و هلاک مى‌گردد و يهودى تبرئه ميشود حضرت خواست با آنها مساعدت نمايد اين آيه نازل شد و عامّه هم قريب باين مضمون را با اضافاتى روايت نموده‌اند و خلاصه ظاهر آيه شريفه آنستکه ما قرآن را براستى و درستى بتو نازل نموديم تا حکم نمائى ميان مردم بر طبق حق و واقع و بطوريکه خداوند بتو ارائه داده نه بملاحظه اشخاص و مباش براى خاطر دفاع از جانب خيانت‌کاران مخاصمه کننده با کسانيکه برائت از گناه دارند و در کافى از امام صادق (ع) روايت نموده که قسم بخدا تفويض نفرمود خداوند اين امر را باحدى از بندگان خود مگر به پيغمبر (ص) و به ائمه (ع) و اين آيه را تلاوت فرمود و فرمود اين جارى است در اوصياء و در احتجاج از آنحضرت روايت نموده که بابو حنيفه فرمود گمان مى‌کنى تو صاحب راى ميباشى با آنکه راى از پيغمبر (ص) صواب بود و از غير او خطاء چون خدا فرموده حکم کن بين مردم بآنچه ارائه داد تو را خدا و نفرمود اين را از براى غير او حقير عرض مى‌کنم شايد مقصود امام (ع) آن باشد که حکم موقوف است بارائه الهى و از براى غير پيغمبر و امام صورت‌پذير نيست مگر با مراجعه بکتاب خدا و سنت پيغمبر و اخبار ائمه عليهم السلام.