اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ها أَنتُم هؤُلاءِ جادَلتُم عَنهُم فِي الحَياةِ الدُّنيا فَمَن يُجادِل‌ُ اللّه‌َ عَنهُم يَوم‌َ القِيامَةِ أَم مَن يَکُون‌ُ عَلَيهِم وَکِيلاً (109)
بر فرض که شما در دنيا طرفداري از سارق و خائن کرديد و او را تبرئه نموديد و بگردن ديگران بار کرديد اما فرداي قيامت که يَوم‌َ تُبلَي السَّرائِرُ است کيست آنها را تبرئه کند و طرفداري نمايد آيا کسي هست که کفايت کند آنها را و وکالت نمايد براي آنها که وکيل مدافع باشد البته نيست و نخواهد بود و عمل هر کسي بار بر خود او است.
ها أَنتُم ها حرف ندا است خطاب بمخاصمين و مدافعين است هؤلاء اشاره بخائنين است که شما براي تبرئه آنها مخاصمه و مجادله ميکنيد جادَلتُم مجادله کرديد عنهم از خائنين فِي الحَياةِ الدُّنيا فائده بر آنها بر فرض باشد
جلد 5 - صفحه 199
و تبرئه شوند و رسوا نگردند و خيانت آنها کشف نشود همين چهار روز دنيا است در نظر مسلمانان که مأمور بظاهر هستند مثل حکم باسلام منافق يا بعدالت فاسق و اما در قيامت در محکمه عدل الهي که مطلع بر بواطن هست بلکه باطنها ظاهر ميشود و تمام اهل محشر مشاهده ميکنند يوم تبلي السرائر.
فَمَن يُجادِل‌ُ اللّه‌َ عَنهُم يَوم‌َ القِيامَةِ من، استفهام تقريري و يا توبيخي اشاره بنفي است يعني کسي نيست که در آن محکمه مجادله و مخاصمه و مدافعه نمايد از آنها و آنها را تبرئه کند.
أَم مَن يَکُون‌ُ عَلَيهِم وَکِيلًا و هم چنين کسي نيست که عهده دار آنها شود و آنها را از عذاب خيانت نجات دهد و اينکه آيه تنبيه اشخاص متقلب حيله باز مکار است که هر نوع تقلبي و مکر و حيله داشته باشند غاية فائده همين عالم دنيويست و امروز بسيار اينکه نوع تقلبات رواج دارد چه در معاملات کمتر جنسي پيدا ميشود که در او تقلب نباشد و چه در معاشرات کمتر کسي پيدا ميشود که اهل صداقت و واقعيت باشد در معاشرت با ديگران و چه در عقائد کمتر کسيست که باطنش موافق ظاهرش باشد و چه در اخلاقيات و تمام اينها فرداي قيامت رسوا خواهند شد مگر اينکه توبه کنند و حقوق ذوي الحقوق را رد کنند خداوند ستار العيوب عيوب آنها را مخفي فرمايد چنانچه آيه بعد اشاره دارد.