اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَوَيل‌ٌ لِلَّذِين‌َ يَکتُبُون‌َ الکِتاب‌َ بِأَيدِيهِم ثُم‌َّ يَقُولُون‌َ هذا مِن عِندِ اللّه‌ِ لِيَشتَرُوا بِه‌ِ ثَمَناً قَلِيلاً فَوَيل‌ٌ لَهُم مِمّا کَتَبَت أَيدِيهِم وَ وَيل‌ٌ لَهُم مِمّا يَکسِبُون‌َ (79)
پس واي بر کساني که بدستهاي خود کتاب را مينويسند و مي‌گويند اينکه کتاب از طرف خدا است براي اينکه ببهاي کمي بفروشند پس واي بر اينان از جهت آنچه بدستهاي خود مينويسند و واي بر اينان از جهت آنچه بدست مي‌آورند.
«ويل» دو معني دارد: يکي وصفي که در فارسي از آن به واي و بدا بحال او تعبير ميشود و اينکه معني شامل جميع انحاء عذاب دنيوي و اخروي بهمه مراتب آن ميشود بنحوي که هيچ خير و خوبي در آن نباشد.
و ديگر اسمي که نامي از وادي جهنم است چنانچه در مجمع البيان از حضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم روايت کرده فرمود «
ويل وادي است در جهنم که چون کافران را در آن افکنند چهل سال ميروند و هنوز بقعر آن نرسيده باشند
»
جلد 2 - صفحه 73
و در مجمع البحرين است که «هو واد في جهنّم لو ارسلت اليه (فيه) الجبال لماعت»«1».
چنانچه طوبي هم دو معني دارد يکي وصفي که بمعني خوشا بحال اوست که جميع خيرات دنيوي و اخروي را شامل ميشود.
و ديگر اسمي که نام درختي است در بهشت که اصل آن در خانه امير المؤمنين عليه السّلام و شاخه‌هاي آن در قصرهاي بهشت آويزان است و شرح آن بيايد الکتاب مصدر بمعني اسم مفعول يعني مکتوب است و الف و لام آن عهد است و اشاره بکتب منسوبه بوحي است بقرينه يَقُولُون‌َ هذا مِن عِندِ اللّه‌ِ و مقيد نمودن يَکتُبُون‌َ را بِأَيدِيهِم با اينکه کتابت و نوشتن جز بدست نيست براي اشعار باينست که اينکه کار را بدست خود و از پيش خود مينمودند و سپس نسبت آن را بخدا ميدادند، و از اينکه جمله استفاده ميشود که کتب منسوبه بوحي که نزد يهود و نصاري بنام کتب عهد قديم و جديد متداول است بالاخص تورية و زبور و انجيل ساخته و پرداخته يهود و نصاري است و مربوط بانبياء عظام مثل موسي و داود و عيسي (ع) نيست چنانچه قبلا متذکر شديم و در کلم الطيب اينکه مطلب را اثبات نموده‌ايم و چنانچه از متون اينکه کتب استفاده ميشود تورات رايج مکتوب يک کافر قصي القلب متمايل بشرک و بت پرستي و انجيل مکتوب يک فاسق شهوت پرست بي‌علاقه بدين است و اينکه کلام با حديث مروي از حضرت باقر عليه السّلام که فرمود «
عمدوا الي التورية و حرفوا صفة النبي ليواقعوا الشک بذلک للمستضعفين من اليهود
» منافات ندارد زيرا آن تحريف يکي از مصاديق تحريفات آنهاست.
و مراد از اشتراء بثمن قليل، استفاده‌هاي علماء آنها است از عوامشان از
«1» ماعت بمعني ذابت «گداخته شود»
جلد 2 - صفحه 74
زخارف دنيوي و رياست و مقام و نحو اينها و تعبير بقليل از جهت اينست که تمام متاع و زخارف دنيوي را خدا قليل شمرده است قُل مَتاع‌ُ الدُّنيا قَلِيل‌ٌ«1» و مراد از «يکسبون» ممکن است امرار معاششان از اينکه عمل حرام باشد يعني بد راهي براي معاش خود بدست آورده‌اند و ممکن است مراد گناهان و اضلال و کفري باشد که براي خود بواسطه اينکه عمل تحصيل کرده‌اند.