تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِکَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ نَقِيراً (124)
چون عادت اللّه جارى است که هر جا ذکر وعيد کند، در عقب آن بيان وعده نمايد، از اين جهت بعد از وعيد مذکور مى‌فرمايد:
وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ: و هر کس بجا آورد بعض اعمال صالحه را،
«1» بحار الانوار، جلد 67، صفحه 236.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 588
زيرا قوت اتيان به تمام آن نيست. مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى: از مرد يا زن يا در حالى که آن اعمال صالحه کائن و ثابت باشد از مرد و زن، وَ هُوَ مُؤْمِنٌ: و حال آنکه او مؤمن باشد، چه عمل بدون ايمان اعتبار ندارد. اين حال شرط اقتران عمل است به ايمان بر استدعاى ثواب مذکوره، يا تنبيه باشد بر آنکه اعمال صالحه معتدّ به نيست بلا ايمان و مثمرى نخواهد داشت. فَأُولئِکَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ: پس آن گروه عاملين مؤمن داخل کرده شوند در بهشت، يا درآيند به جنت، وَ لا يُظْلَمُونَ نَقِيراً: و ستم رسيده و ظلم کرده نشوند در ثواب عمل خود، به مقدار نقيرى (خط هسته خرما)، يعنى هيچ چيز از ثواب ايشان کم نکنند. و هرگاه ثواب مطيع، ناقص نگردد، پس سزاوار آنست که عقاب عاصى هم زياده نشود، زيرا مجازى ارحم الراحمين است؛ و لذا اقتصار بر ذکر اين فرمود در عقيب ثواب. مسروق روايت نموده چون آيه سابقه نازل شد، اهل کتاب به مسلمانان گفتند: ما و شما برابريم و شما را فضيلت و مزيتى بر ما نيست؛ حق تعالى در عقب آن اين آيه نازل فرمود.
تنبيه: آيه شريفه دليل است بر آن که اعمال صالحه بدون ايمان فايده‌اى در آخرت نخواهد داشت. هر چند کثير باشد، زيرا هر دو لازم و ملزوم يکديگرند.
چنانچه ايمان بدون اعمال صالحه مثمر ثمرى نخواهد بود، همچنين اعمال صالحه منتزع از ايمان، منتج نتيجه نمى‌باشد.