اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَستَفتُونَک‌َ فِي النِّساءِ قُل‌ِ اللّه‌ُ يُفتِيکُم فِيهِن‌َّ وَ ما يُتلي عَلَيکُم فِي الکِتاب‌ِ فِي يَتامَي النِّساءِ اللاّتِي لا تُؤتُونَهُن‌َّ ما کُتِب‌َ لَهُن‌َّ وَ تَرغَبُون‌َ أَن تَنکِحُوهُن‌َّ وَ المُستَضعَفِين‌َ مِن‌َ الوِلدان‌ِ وَ أَن تَقُومُوا لِليَتامي بِالقِسطِ وَ ما تَفعَلُوا مِن خَيرٍ فَإِن‌َّ اللّه‌َ کان‌َ بِه‌ِ عَلِيماً (127)
و طلب ميکنند از تو حکم زنها را در ميراث و غير آنها بفرما که خداوند بيان ميفرمايد حکم آنها را و آنچه را که براي شما تلاوت شده در قرآن در باب يتيمهاي زنها آنهايي که بآنها نداده‌ايد آنچه که خدا بر آنها معين فرموده و رغبت ميکنيد آنها را که بنکاح خود در آوريد و هم چنين بيان ميفرمايد حکم پسرهايي که ضعيف هستند و بحد رشد و بلوغ نرسيده و نيز بيان ميفرمايد که در مورد يتامي بعدل رفتار کنيد و هر عمل خيري را که بجا بياوريد محققا خداوند بآن عالم است.
اينکه آيه شريفه بمقتضاي بعض اخبار مربوط است بآيات شريفه که در اوائل سوره ذکر شده آيه و اتوا اليتامي اموالهم و ان خفتم الا تقسطوا في اليتامي و آيه و ابتلوا اليتامي و مشتمل است بر چند جمله و توضيح کلام اينکه قبل از نزول آيات ارث در زمان جاهليت ميراث بزنها و دختران و پسران نابالغ نميدادند فقط بپسراني که رشيد و جنگي و مرکب سوار بودند ميراث ميدادند و چون آيات ارث نازل شد آمدند خدمت پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و مطالبه حکم ميراث آنها را نمودند.
وَ يَستَفتُونَک‌َ فِي النِّساءِ استفتاء طلب فتوي است و فتوي بيان حکم و قضاوت است و مراد حکم ميراث نساء است.
قُل‌ِ اللّه‌ُ يُفتِيکُم فِيهِن‌َّ بگو خدا بيان ميفرمايد حکم ارث آنها را در آيات ارث يک دختر نصف، دو دختر ثلثين، پسر و دختر للذکر مثل حظ الانثيين، زن
جلد 6 - صفحه 224
با نبودن اولاد ربع، با بودن ثمن و هکذا که احکام ميراث و طبقات ارث و آنچه بفرض يا نصيب ميبرند مفصلا بيان شده احتياج بتکرار نيست.
وَ ما يُتلي عَلَيکُم فِي الکِتاب‌ِ عطف بفيهن يعني و اللّه يفتيکم فيما يتلي عليکم في الکتاب فِي يَتامَي النِّساءِ يعني همين نحوي که خداوند بيان حکم نساء را ميفرمايد بيان حکم ايتام نساء را هم ميفرمايد که در اوائل سوره مفصلا بيان فرموده از حيث ميراث و حفظ اموال آنها تا زمان رشد و بلوغ.
اللّاتِي لا تُؤتُونَهُن‌َّ ما کُتِب‌َ لَهُن‌َّ صفت يتامي است يعني شما حق يتامي را از ميراث بآنها نميداديد و آنها را از ارث محروم ميکرديد وَ تَرغَبُون‌َ أَن تَنکِحُوهُن‌َّ صفت بعد از صفت است يعني ميخواستيد آن يتامي را پس از بلوغ و رشد نکاح کنيد بطمع آنکه اموال آنها را تصاحب کنيد.
وَ المُستَضعَفِين‌َ مِن‌َ الوِلدان‌ِ يعني نيز خداوند بيان ميفرمايد احکام ولدان اولاد ذکور که آنها را ضعيف ميکردند و اموال آنها را تصاحب ميکردند.
وَ أَن تَقُومُوا قيام بمعني حفظ اموال که تعبير بقيم ميکنند (لليتامي) که براي ايتام نفع داشته باشد (بالقسط) يعني واجب است حفظ مال يتيم و تعدي و تفريط در اموال آنها نکنيد و از بين نبريد و تصرفاتي که براي آنها ضرر داشته باشد نکنيد و اکل مال يتيم نکنيد که الَّذِين‌َ يَأکُلُون‌َ أَموال‌َ اليَتامي ظُلماً إِنَّما يَأکُلُون‌َ فِي بُطُونِهِم ناراً نساء آيه 10.
وَ ما تَفعَلُوا مِن خَيرٍ هر عمل خيري که از شما صادر شود در حفظ و حراست اموال يتامي و بر وفق صلاح و صواب باشد فَإِن‌َّ اللّه‌َ کان‌َ بِه‌ِ عَلِيماً نزد خدا از بين نمي‌رود و اجر کامل بشما عنايت ميفرمايد مثل ساير اعمال خير.
225